<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Archief

Het vervagen van het verschil is het probleem

KN Redactie 17 april 2015
image

Beste broeders en zusters, goedemorgen!

De catechese van vandaag is gewijd aan iets dat een centrale plaats inneemt als het gaat over het gezin: namelijk de grote gave die God heeft geschonken aan de mensheid met de schepping van man en vrouw en met het sacrament van het huwelijk. Deze catechese en de volgende zullen gaan over het verschil en de complementariteit tussen man en vrouw, die het hoogtepunt vormen van Gods schepping; de twee catecheses die daarna volgen, zullen gaan over andere aspecten van het huwelijk.

De schepping
Laten we beginnen met een kort commentaar op het eerste verhaal van de schepping, in het boek Genesis. Daar lezen we dat God, nadat hij het universum had geschapen en alle levende wezens, zijn meesterwerk schiep, dat wil zeggen het menselijk wezen, dat hij maakte naar zijn beeld en gelijkenis: “als het beeld van God schiep Hij hen; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen”. (Gen. 1,27).

Beeld en gelijkenis
Zoals wij allemaal weten, is het seksuele verschil aanwezig in zovele levensvormen op aarde die op de lange lijst van levende wezens staan. Maar alleen bij man en vrouw draagt het leven het beeld en de gelijkenis van God in zich: de bijbeltekst herhaalt het wel driemaal in twee versregels (26 – 27): man en vrouw zijn beeld en gelijkenis van God.

Scheppende kracht
Dat betekent voor ons, dat niet alleen de man het beeld van God is, dat niet alleen de vrouw het beeld van God is, maar dat ook man en vrouw, als paar, beeld van God zijn. Het verschil tussen man en vrouw is er niet omwille van de tegenstelling of ondergeschiktheid, maar omwille van de gemeenschap en scheppende kracht, steeds naar Gods beeld en gelijkenis.

Wederzijdse verrijking
De ervaring leert het ons: om zichzelf te kennen en harmonisch op te groeien heeft de mens behoefte aan de wederkerigheid tussen man en vrouw. Als die er niet is, dan zien we daar de gevolgen van. Wij zijn gemaakt om naar elkaar te luisteren en elkaar te helpen. We kunnen zeggen dat zonder de wederzijdse verrijking van deze relatie – in denken en handelen, in de gevoelens en in het werk, en ook in het geloof – de twee nooit volledig kunnen begrijpen wat het betekent om man en vrouw te zijn.

Gendertheorie
De moderne en hedendaagse cultuur heeft nieuwe openingen gemaakt, nieuwe vrijheden en nieuwe dieptes geschapen, om het verschil tussen de geslachten beter te begrijpen. Maar deze cultuur heeft ook veel twijfels en veel scepticisme gebracht. Ik vraag mij bijvoorbeeld af, of de zogenaamde ‘gendertheorie’ niet ook de uitdrukking kan zijn van een frustratie en een gevoel van berusting, met de bedoeling om het seksuele verschil op te heffen om er niet meer mee geconfronteerd te worden.

Een stap terug
Ja, zo dreigen we een stap terug te zetten. Het vervagen van het verschil is juist het probleem, niet de oplossing. Om hun relatieproblemen op te lossen, moeten man en vrouw juist méér met elkaar praten, méér naar elkaar luisteren, elkaar beter leren kennen, elkaar méér liefhebben. Zij moeten elkaar behandelen met respect en in vriendschap samenwerken.

Huwelijksband en gezinsband
Op deze menselijke fundamenten, ondersteund door de genade van God, is het mogelijk om voor het hele leven een huwelijk aan te gaan en een gezin te stichten. De huwelijksband en de gezinsband zijn ernstige aangelegenheden, voor iedereen, niet alleen voor gelovigen. Ik zou er bij de intellectuelen op willen aandringen om dit onderwerp niet te verwaarlozen alsof het een tweederangs onderwerp is geworden, ondergeschikt aan het streven naar een vrijere en meer rechtvaardige samenleving.

Verontrustend
God heeft de aarde toevertrouwd aan de band tussen man en vrouw: het falen daarvan, maakt de wereld gevoelloos waardoor ze verdroogt, en het verduistert de hoop. De tekenen daarvan zijn nu al verontrustend, en wij zien ze al. Ik zou, tussen de vele punten die ik zou kunnen behandelen, twee punten willen aanstippen, waarvan ik denk dat die het meest dringend door ons moeten worden aangepakt.

Reëel gewicht
Ten eerste. Ongetwijfeld moet er veel meer worden gedaan ten gunste van de vrouw, als wij de wederkerigheid tussen man en vrouw sterker willen maken. Het is inderdaad noodzakelijk dat er niet alleen meer naar de vrouw wordt geluisterd, maar ook dat haar stem reëel gewicht krijgt en als autoriteit wordt erkend in de samenleving en in de Kerk. Op dezelfde manier waarop Jezus de vrouw heeft gezien in een veel minder welwillende context dan de onze, omdat in die tijd de vrouw werkelijk op de tweede plaats kwam.

Het vrouwelijk genie
Jezus heeft haar beschouwd op een manier die een helder licht werpt op de kwestie en een weg verlicht die ons ver zal voeren, maar waarvan wij pas een klein stukje hebben afgelegd. Wij hebben nog niet ten diepste begrepen wat het vrouwelijke genie ons kan geven; wat de vrouw de samenleving en ook ons kan geven: de vrouw bekijkt de zaken met andere ogen, waardoor het denken van de man wordt aangevuld. Dat is een weg die we met meer creativiteit en moed moeten volgen.

Ziek van berusting
Een tweede gedachte betreft het onderwerp van man en vrouw, geschapen naar het beeld van God. Ik vraag mij af of de crisis van het collectieve Godsvertrouwen, die ons zoveel kwaad berokkent, ons ziek maakt van berusting in ongeloof en cynisme, niet ook verband houdt met de crisis van de band tussen man en vrouw.

Gemeenschap
Het bijbelse verhaal, met die geweldige symbolische schildering van het aards paradijs en de erfzonde, zegt eigenlijk duidelijk dat de gemeenschap met God zich weerspiegelt in de gemeenschap van het menselijke paar en dat het verlies van vertrouwen in de hemelse Vader leidt tot verdeeldheid en conflict tussen man en vrouw.

Grote verantwoordelijkheid
Dat is de reden waarom de Kerk en alle gelovigen, en vooral alle gelovige gezinnen, een grote verantwoordelijkheid hebben om de schoonheid van het scheppingsplan, waarin het beeld van God ook in de band tussen man en vrouw is vastgelegd, te herontdekken. De aarde wordt vervuld van harmonie en vertrouwen als de band tussen man en vrouw goed wordt beleefd. En als man en vrouw die band samen zoeken met elkaar en met God, zullen zij die zeker vinden. Jezus moedigt ons expliciet aan tot het getuigenis van de schoonheid van het beeld van God.