Katholiek Nieuwsblad

Alvin Plantinga: helder en beknopt

  • 22 mei 2015
Alvin Plantinga: helder en beknopt

Alvin Plantinga is een christelijk denker van verfrissende helderheid. Kort geleden bespraken we de vertaling van Het echte conflict, waarin hij laat zien dat de strijdigheid tussen geloof en wetenschap oppervlakkig is: juist het ongeloof heeft een existentieel probleem. Ook bleek Plantinga's kritische houding jegens het darwinisme en zijn openheid voor Intelligent Design. Ongeveer dezelfde houding dus als zijn atheïstische collega Thomas Nagel aannam in Geest & Kosmos, welk boek Plantinga lovend besprak onder de treffende kop Een seculiere ketterij. Kennelijk begint over dit onderwerp eindelijk iets van een nieuwe algemene weldenkendheid te ontstaan.

In dit boek blijft het evolutiedebat marginaal. Het is een uittreksel van Plantinga's Warranted Christian Belief. Wat hij daar in extenso deed, herhaalt de filosoof hier op een bijzonder heldere en beknopte manier: betogen waarom het christelijk geloof redelijk en verdedigbaar is.

Het zou goed kunnen, zoals een van de blurps op de omslag wil, dat dit boek een instant classic is en meteen een klassiek christelijk boek wordt. Het vertrekt althans vanuit een algemeen christelijk standpunt van mere christianity zoals C.S. Lewis zou zeggen. Centraal is de gedachte van Sint Thomas van Aquino, dat de mens "op een algemene en verwarde wijze" over een aangeboren Godsbesef beschikt. Plantinga aanvaardt dit argument, maar – je bent protestant of je bent het niet – in de versie van Calvijn.

Vanuit dit 'A/C model' (Aquino/Calvijn) behandelt Plantinga in dik honderd pagina's alle mogelijk tegenwerpingen. De waarde van zijn betoog zit niet zozeer in de nieuwheid van de argumenten als in de uitzonderlijke kortheid, helderheid en leesbaarheid waarmee ze worden gepresenteerd. Enige humor is de Amerikaan niet vreemd, bijvoorbeeld wanneer hij droogjes de randverschijnselen opsomt waartoe de historische bijbelkritiek aanleiding heeft gegeven: Jezus als eerste atheïst, als vrijer, echtgenoot en ex van Maria Magdalena en meer van dat fraais.

Puntje van kritiek: de in Amerika in academische literatuur blijkbaar opgelegde vervrouwelijking van de abstracte persoon. Als Plantinga het over een 'gelovige' heeft, verwijst hij naar deze als 'zij'. Je zou dergelijk politiekcorrect en ongrammaticaal gedrag niet verwachten van iemand van zijn kaliber. Of is het de uitgever die hem deze flauwekul aandoet?

Nog een puntje. Plantinga's relativering van de relevantie van historische bijbelkritiek is perfect, maar met zijn indruk dat de schade voor de gelovigen wel meevalt, kan ik het niet eens zijn. Ik denk dat die zeer groot is en nog altijd groter wordt. Klaus Berger ziet dat in Die Bibelfälscher scherper. Niettemin is dit een schitterend boekje.

Alvin Plantinga, Knowledge and Christian Belief. Uitg. Wm. B. Eerdmans, 130 pp., pb., € 18,50, ISBN 978 0 8028 7204 3.


Tags

© Katholiek Nieuwsblad