Katholiek Nieuwsblad

Wildgroei van rechten

  • 11 juni 2015
Wildgroei van rechten

In Brussel streken onlangs commerciële Amerikaanse firma's neer op een conferentie over homo's en draagmoederschap. Waar leiden de nieuwe 'reproductieve rechten' ons heen? 

De al of niet commercieel aangewakkerde wildgroei van seksuele en reproductieve rechten is een gevolg van verkeerde rechtsfilosofische uitgangspunten. Ga je ervan uit dat alle mensen gelijke rechten hebben op seksueel en reproductief gebied, dan ontplooit zich een emancipatorische logica waarmee steeds meer minderheden uit de kast komen om óók hun rechten op te eisen. En er is dan geen rem meer die het systeem behoedt voor een klassiek runaway process, een op hol slaan zoals wij dat nu in het Westen beleven. Wat is dan de rem die in het ongerede is geraakt?

De gebruiksaanwijzing
De Joods-christelijke beschaving leeft met de notie dat onze wereld in elkaar is gezet door een Schepper die er dus ook de gebruiksaanwijzing bij kan geven. Seksuele en reproductieve daden zijn in beginsel verboden, tenzij gerechtvaardigd door hun passendheid in het kader van de schepping. Ze dienen niet het genoegen van de mensen, maar het hogere belang waarvoor de Schepper deze wereld in gang heeft gezet. Van iedereen wordt verwacht, dat die zijn handelen zoveel mogelijk in harmonie brengt met de voorgegeven orde waarin hij of zij opgroeit. Het is onvermijdelijk dat daar fouten bij worden gemaakt, maar die gelden dan als zondig jegens de Schepper; ze kunnen worden vergeven, maar mogen niet worden ontkend.

De misvatting
Dit kader is drastisch veranderd door de idee, dat zo'n ordelijke Schepper helemaal niet bestaat en dat mensen zelf wel uitmaken wat kan en niet kan. De idee van een voorgegeven orde, die als toets voor menselijk handelen fungeert, is verdwenen en het is de politiek die uitmaakt wat verboden of geboden is. Over het resultaat van deze logica kun je dagelijks in de krant lezen. Recent werd in Brussel een lans gebroken voor het recht van homoparen op kinderen via draagmoeders. Waar zou zo'n recht op kunnen zijn gebaseerd? Op de misvatting, dat mensen van nature reproductieve rechten hebben! Voeg daaraan toe dat alle mensen gelijk zijn en je hebt de norm, dat ook homo's kinderen moeten kunnen krijgen, zij het ook langs een omweg. En de volgende stap is dan dat dit door de overheid moet worden gesubsidieerd om alle discriminatie uit te sluiten.

Oerschuld
De logica van de gelijke mensenrechten voor allen leidt tot een stortvloed van fictieve aanspraken, die ongeremd uitwaaieren tot in alle uithoeken van het rechtssysteem en de notie van plichten in het kader van een hogere orde daaruit verjagen. Ook de christelijke moraalleer gaat uit van natuurlijke voortplantingsrechten waarmee men oudtijds het huwelijk heeft ingesteld als compromis met de zondige aard van de mens. Maar eigenlijk zijn seks en reproductie verboden, tenzij... tenzij er sprake is van een bijzondere rechtvaardigingsgrond in het belang van het voortbestaan van het menselijk geslacht voor een heilsgeschiedenis onder leiding van de Schepper.

Oerrecht op reproductie
Naar zo'n perspectief moet men dan ook omwille van het nageslacht op zoek gaan. Er bestaat dan niet meer een soort oerrecht op reproductie waar allerlei andere rechten uit kunnen worden afgeleid, maar er is veeleer een oerschuld die alle ongeremde en louter natuurlijke seks en voortplanting onder kritiek stelt.

Apen
De gedachte dat iets natuurlijks zondig kan zijn, lijkt in strijd met de katholieke huwelijksmoraal, maar harmonie met de natuur is maar één element van die moraal. Er komt nog bij, dat het huwelijk ook een sacrament is en verankerd ligt in een relatie met de Schepper. Dat valt in het kader van de gangbare evolutietheorie niet aannemelijk te maken, al zou je met een aangevulde sociobiologie een heel eind komen, maar in de politiek domineert alom het vulgair-darwinistische geloof dat mensen in wezen apen zijn. En waar zouden die apen dan het recht vandaan halen om hun mede-apen iets in de weg te leggen?

Simplistisch
Wat wij beleven aan uitwaaiering van mensenrechten is een uitvloeisel van ongegronde juridische uitgangspunten en het ontbreken van een rem op het simplistische syllogisme waarmee het ene recht uit het andere wordt afgeleid. Alsof mensenrechten genoeg hebben aan een politiek meerderheidsbesluit zonder enige verankering in een hogere orde.

Een kaartenhuis
Wat zich op het gebied van de mensenrechten ontwikkelt, is inderdaad zo'n runaway process waar geen eind aan komt als het niet wordt afgeremd en in goede banen geleid door kritisch onderzoek naar de uitgangspunten ervan. Daar lijkt in het Westen nergens serieus sprake van te zijn en er zou al een harde (contra-)revolutie voor nodig zijn om dit proces te keren. Voor rechtspositivisten is er geen vuiltje aan de lucht met zulke politieke fabricatie van mensenrechten, maar het resultaat is een kaartenhuis, dat gemakkelijk tot instorting komt als de wind eens uit een andere hoek gaat waaien en de prioriteiten anders worden gerangschikt.

Ben Hoffschulte is rechtsfilosoof.


Tags

© Katholiek Nieuwsblad