Katholiek Nieuwsblad

Katholieke balans van het evolutiedebat

  • 22 januari 2016
Katholieke balans van het evolutiedebat

De katholieke Kerk houdt zich al meer dan een halve eeuw afzijdig van het evolutiedebat. Wat betekent dat?

Wel hebben pausen verduidelijkt dat een langzame, stapsgewijze ontwikkeling van het leven geen probleem hoeft te zijn. Dit is iets anders dan het onderschrijven van moderne evolutietheorie, die alle leven verklaart vanuit de blinde werking van de materie. De logica dwingt onder ogen te zien dat er sprake is van een frontale botsing tussen weldenkend christendom enerzijds en academische wetenschap anderzijds.

Mijlpaal

Tot de katholieke gelovigen dringt dit vrijwel niet door. Daar heeft zelfs de schadelijke illusie postgevat dat de Kerk zich darwinistische evolutietheorie min of meer eigen heeft gemaakt. Waar het tot nu toe aan ontbrak, is een gezaghebbend theologisch onderzoek dat de balans opmaakt waar de katholieke Kerk thans precies staat. De jonge Poolse dominicaan en fundamenteel theoloog Michael Chaberek heeft die nu tot stand gebracht. Zijn boek Catholicism and Evolution is een mijlpaal. Het wordt uitgebreid besproken in het Katholiek Nieuwsblad van deze week, nadat er eerder al een commentaar aan was gewijd.

Twijfelachtige wetenschap

Omdat de Kerk zich niet principieel verzet tegen een evolutionaire benaderingswijze, en zich er zelden expliciet over uitlaat, is de schijn van ´aanvaarding´ ontstaan. Bij gelovigen roept dat terechte vragen op, aldus Chaberek in een interview met Evangelical Philosophical Society. Kunnen geloofswaarheden en Openbaring zo makkelijk door de wetenschap - in dit geval zelfs nogal twijfelachtige wetenschap - aan de kant worden gezet?

Thomas Aquino

Om die vraag te beantwoorden heeft Chaberek het evolutiedebat van de afgelopen 150 jaar in kaart gebracht, vanuit “de bredere katholieke traditie, in het bijzonder de geschriften van Thomas Aquino”. De grote middeleeuwse denker wordt in het evolutiedebat vaak misbruikt ten gunste van het darwinisme. Chaberek: “Sommige thomisten zijn eerlijk bezorgd dat als Thomas’ leer onverzoenlijk zou zijn met biologische macro-evolutie, dan ofwel Thomas ofwel de evolutietheorie fout moet zijn. Omdat ze geloven in evolutie, willen ze niet de theorie in twijfel trekken die in de wetenschap heerst (cursivering KN), en kiezen ze ervoor om Thomas’ leer te herinterpreteren en te laten zien hoe die ‘verzoenbaar’ is of ‘ruimte laat’ voor darwinistische metafysica.”

Secundaire oorzaken

De jonge Poolse pater vindt dat vernieuwing van de katholieke scheppingstheologie dringend gewenst is. Er is sprake van scheefgroei. Zelfs in seminaries is de klassieke scheppingstheologie vervangen door “wetenschap- & geloofsmodellen en vage speculaties over ‘God die geheel door secundaire oorzaken werkt’”. Maar in werkelijkheid, aldus Chaberek, komen we er steeds meer achter “hoe weinig het darwinistische mechanisme kan”. Er is dus geen tegenspraak van de feiten van de natuur met het geloof in de schepping, aldus pater Chaberek. “Er is tegenstrijdigheid van de scheppingsleer met de evolutieleer, dat wil zeggen met een abstracte constructie die gebouwd is op (of zelfs in weerwil van) de feiten.”


Tags

Katholiek nieuws in je mailbox:
Please wait

© Katholiek Nieuwsblad