Katholiek Nieuwsblad

Leer de kinderen het kruisteken maken

Leer de kinderen het kruisteken maken
(Foto: AP)

Tijdens de algemene audiëntie van 18 april sprak paus Franciscus over het kruisteken.

Wij gaan in deze paastijd door met de catechese over het doopsel. De betekenis van het doopsel valt vooral op door zijn viering, laten wij daarom onze aandacht daarop richten. Door de gebaren en woorden van de liturgie te overwegen, kunnen wij de genade en werking van dit sacrament begrijpen, dat altijd herontdekt moet worden.

Geestelijke dynamiek

Wij gedenken het wanneer wij een kruisje maken met wijwater op zondag voor het begin van de Mis, maar ook tijdens de hernieuwing van de doopbeloftes in de Paaswake. Wat plaatsvindt tijdens de doopviering, wekt een geestelijke dynamiek op, die het hele leven van de gedoopten doorkruist. Het is het op gang komen van een proces dat ons in staat stelt om in eenheid met Christus in de Kerk te leven.

Daarom brengt het terugkeren naar de bron van het christelijk leven ons ertoe om beter de gave te begrijpen die wij op de dag van ons doopsel ontvingen, en om de inzet te vernieuwen om hiernaar te leven in de situatie waarin wij verkeren. De inzet vernieuwen, deze gave van het doopsel beter begrijpen, en ons de dag van ons doopsel herinneren.

Maak jullie huiswerk

Vorige week woensdag heb ik gevraagd om huiswerk te maken, dat ieder van ons zich de dag van zijn of haar doopsel zou herinneren, op welke dag wij gedoopt zijn. Ik weet dat sommigen dit weten, anderen niet. Degenen die het niet weten kunnen het aan familieleden vragen, aan peetvaders, aan peetmoeders… Vraag hun: “Wat was de datum van mijn doopsel?” Want het doopsel is een wedergeboorte, het is als het ware een tweede verjaardag. Begrepen? Maak jullie huiswerk, vraag: “Wat is de datum van mijn doopsel?”

God roept eenieder bij naam

Tijdens de ontvangstritus wordt naar de naam van de doopkandidaat gevraagd, omdat de naam de identiteit van een persoon aangeeft. Wanneer wij ons voorstellen, zeggen wij direct onze naam: “Ik heet zo”, zodat wij niet meer anoniem zijn. Wie anoniem is, heeft geen naam. Om uit de anonimiteit te treden zeggen wij direct onze naam. Zonder naam blijven wij onbekenden, zonder rechten en plichten.

God roept eenieder bij naam, door ons afzonderlijk lief te hebben in de concreetheid van onze geschiedenis. Het doopsel ontsteekt de persoonlijke roeping om als christen te leven, een roeping die zich tijdens het leven zal ontwikkelen. Het impliceert een persoonlijk antwoord, dat niet geleend is, met een soort “knippen en plakken”.

Het christelijk leven is geborduurd op een reeks roepingen en antwoorden: God blijft onze naam roepen in de loop der jaren, door op duizenden manieren zijn roeping te laten weerklinken om gelijk te worden aan zijn Zoon Jezus. De naam is dus belangrijk! Zeer belangrijk! De ouders denken aan de naam voordat hun kind is geboren: ook dit maakt deel uit van het verwachten van een kind dat een eigen naam en identiteit zal hebben, ook wat betreft het christelijk leven, dat gebonden is aan God.

Het geloof als gave ontvangen

Zeker, christen worden is een gave uit den Hoge (vgl. Joh 3,3 - 8). Het geloof kan men niet kopen, maar wel vragen en als gave ontvangen. “Heer, schenk mij de gave van het geloof”, is een mooi gebed! “Opdat ik geloof mag hebben”, is een mooi gebed. Het vragen als geschenk, je kunt het immers niet kopen, je moet erom vragen. “Het doopsel is het sacrament van dat geloof waarmee mensen, verlicht door de genade van de Heilige Geest, beantwoorden aan het Evangelie van Christus” (Doopritus van kinderen, Algemene Inleiding, nr. 3).

De vorming van de catechumenen en de voorbereiding van de ouders wekken een oprecht geloof op ter beantwoording aan het Evangelie, evenals het beluisteren van het Woord Gods in dezelfde viering van het doopsel. Terwijl volwassen catechumenen zelf de wens uiten om deze gave van de Kerk te ontvangen, worden kinderen samen met hun peetouders voorgesteld door de ouders.

Hem toebehoren door het kruisteken
Deze dialoog stelt hen in staat om de wil te uiten dat de kleintjes het doopsel ontvangen en laat hen aan de Kerk hun intentie uiten om het te vieren. “Uiting van dit alles is het kruisteken, dat de celebrant en de ouders op het voorhoofd van de kinderen maken” (Doopritus van kinderen, Introductie, nr. 16). “Het kruisteken, waarmee de viering begint, drukt het stempel van Christus op degene die Hem zal toebehoren, en duidt de genade van de verlossing aan die Christus door zijn kruis voor ons heeft verworven” (Catechismus van de Katholieke Kerk, 1235). In de plechtigheid zullen de kinderen Hem toebehoren door het kruisteken.

Maar ik zou willen terugkeren naar een thema waar ik al over heb gesproken. Kunnen onze kinderen het kruisteken goed maken? Soms zie ik kinderen die het kruisteken niet kunnen maken. En jullie, vaders, moeders, grootouders, peetouders, moeten hun dit op een juiste manier leren. Het gaat immers om de herhaling van wat tijdens het doopsel gebeurde. Hebben jullie dit goed begrepen? Leer de kinderen goed het kruisteken te maken. Als ze dit als kind leren, zullen ze het later ook als volwassene goed doen.

Bij het aanschijn van het kruisteken

Het kruis is de onderscheiding die aantoont wie we zijn: ons praten, denken, kijken, handelen, gebeurt bij het aanschijn van het kruisteken, het teken van de liefde van Jezus tot het uiterste. De kinderen worden op hun voorhoofd getekend. De volwassen catechumenen worden ook getekend op hun zintuigen, met deze woorden: “Ontvang het teken van het kruis op de oren om naar de stem van de Heer te luisteren”; “op de ogen om de pracht van het gelaat van God te zien”; “op de mond, om te beantwoorden aan het Woord Gods”; “op de borst, opdat Christus door het geloof in jullie harten moge wonen”; “op de schouders, om het zachte juk van Christus te dragen” (Ritus van christelijke inwijding van volwassenen, nr. 85).

Vergeet dit niet

Men wordt christen in de mate waarin het kruis in ons als een “paasteken” wordt afgedrukt (vgl Ap 14, 1; 22,4), door ook aan de buitenkant de christelijke manier om het leven aan te gaan, uit te drukken. Het kruisteken maken wanneer wij wakker worden, voor het eten, voor een gevaar, ter bescherming tegen het kwade, op de avond, voor het slapengaan, betekent tot onszelf en tegen anderen zeggen aan Wie wij toebehoren, wie wij willen zijn. Daarom is het zeer belangrijk om kinderen goed te leren het kruisteken te maken.

En zoals wij dit doen wanneer wij een Kerk binnenlopen, kunnen wij dit ook thuis doen, door in een klein geschikt vaasje wat wijwater te bewaren – sommige gezinnen doen het als volgt: telkens wanneer wij thuiskomen of weggaan, door een kruisteken te maken met dat water dat ons eraan herinnert dat wij gedoopt zijn. Vergeet dit niet, ik herhaal: leer de kinderen het kruisteken.


Tags

© Katholiek Nieuwsblad