Het Compendium van de Catechismus van de Katholieke Kerk zegt: In Jezus wordt het gebed volledig geopenbaard en verwerkelijkt (541-547). Betekenisvol op deze weg is Jezus’ gebed, dat volgt op zijn doopsel in de Jordaan. Lucas merkt op dat Jezus na zijn doop verzonk in een lang persoonlijk gebed: Terwijl al het volk zich liet dopen, en Jezus na zijn doop in gebed was, geschiedde het dat de hemel openging en de heilige Geest… over Hem neerdaalde (Luc 3,21-22).

De Doper had opgeroepen om als ’kinderen van Abraham’ te leven door zich te bekeren en goede vruchten voort te brengen die passen bij bekering (Luc 3,7-9). Velen waren gekomen: Heel de landstreek van Juda en alle inwoners van Jeruzalem trokken naar hem (Johannes) uit en lieten zich door hem dopen…, terwijl zij hun zonden beleden (Marc 1,5). Volgens de Doper betekent het doopsel: een met zonden verbonden leven achterlaten en een nieuw leven beginnen. Ook Jezus volgt die oproep en gaat staan bij de wachtende zondaars op de oever van de Jordaan. Maar Jezus had niet gezondigd en hoefde zich niet te bekeren. Waarom dan dit gebaar? Matteüs bericht over de verbazing van de Doper: Ik heb úw doopsel nodig, en Gij komt tot mij? En Jezus antwoordt: Laat nu maar; want zo past het ons al wat is vastgesteld te volbrengen (Mat 3,14-15). Door dan af te dalen in de Jordaan maakt Jezus, die zonder zonde is, zijn solidariteit zichtbaar met hen die hun zonden erkennen, berouw tonen en willen leven volgens God.

Jezus begint te midden van de zondaars, neemt de schuldenlast van heel de mensheid op zijn schouders en vervult de wil van de Vader. Na zijn doopsel bidt Jezus en ontvangt de bevestiging van zijn missie. De uit de Hemel weerklinkende woorden anticiperen op het paasmysterie. De hemelse stem noemt Hem mijn Zoon, de welbeminde die God de Vader schenkt voor de verlossing van de wereld. Juist als Jezus in het gebed zijn kindschap diep beleeft (Luc 3,22b), daalt de Heilige Geest over Hem neer (Luc 3,22a) en vervult Hem met zijn missie die Hij zal manifesteren op het kruis (Joh 1,32-34; 7,37-39). 

Tegen de achtergrond van dit buitengewoon gebed staat Jezus’ hele bestaan dat zich afspeelde in een gezin diep verbonden met de religieuze tradities van Israël. Dit blijkt uit zijn besnijdenis (Luc 2,21), zijn opdracht in de tempel (Luc 2,22-24), zijn opvoeding en vorming in Nazareth (Luc 2,39-40; 2,51-52). Het gaat om ongeveer dertig jaar (Luc 3,23) van verborgen leven en werken en gemeenschappelijk religieus leven, zoals de pelgrimages naar Jeruzalem (Luc 2,41). In de passage van de twaalfjarige Jezus in de tempel, te midden van de leraren (Luc 2,42-52), geeft Lucas prijs dat Jezus al lang de gewoonte had om intiem te spreken met God de Vader, een gewoonte geworteld in de tradities en levenswijze van zijn familie. Het antwoord van de twaalfjarige aan Maria en Jozef geeft aan dat Hij de Zoon van God is: Wat hebt ge toch naar Mij gezocht? Wist ge dan niet, dat ik in het huis van mijn Vader moest zijn? (Luc 2,49).

De Evangelies geven aan dat het een gewoonte van Jezus was om een deel van de nacht biddend door te brengen. Marcus vertelt over een van die nachten na de inspannende dag van de broodvermenigvuldiging: Na afscheid te hebben genomen ging Hij de berg op om te bidden (Marc 6,46). Wanneer beslissingen complex zijn gaat lang en intens gebed vooraf. Bij de keuze van de Twaalf onderstreept Lucas: In die dagen ging Hij naar het gebergte om te bidden en bracht de nacht door in gebed tot God. Bij het aanbreken van de dag riep Hij zijn leerlingen bij zich en koos er twaalf uit (Luc 6,12-13).

Bij het nadenken over het gebed van Jezus, kan men zich afvragen: hoe bid ik dan? Hoeveel tijd besteed ik aan de relatie met God? Is er voldoende opvoeding en vorming tot gebed? Wie kan een gebedsleraar zijn? In de Apostolische Exhortatie Verbum Domini sprak ik over het belang van het biddend lezen van de H. Schrift. Ik wees op de specifieke vorm van de lectio divina. Luisteren, mediteren, zwijgen tegenover de Heer, is een kunst die men leert door ze volhardend praktiseren. Zeker, het gebed is een geschenk dat vooral vraagt om te worden aangenomen; het is Gods werk, maar eist van onze kant engagement, continuïteit en consistentie. De christenen zijn geroepen om getuigen van gebed te zijn. In diepe vriendschap met Jezus en in Hem en door Hem de kinderlijke relatie met de Vader belevend, kunnen wij door ons trouw en voortdurend gebed de vensters openen naar Gods Hemel.

Samenvatting Sef Adams