Verbijsterend onorigineel
"We moeten het primaat van de politiek over de markt herstellen." Dat zinnetje, onlangs uitgesproken door Angela Merkel, drukt heel het verbijsterend onoriginele karakter uit van de benadering die de meeste EU-politici voorstaan bij hun pogen de gemeenschappelijk munt te redden van wat naar zelfs Paul Krugman (linkse econoom en Nobelprijswinnaar – red.) toegeeft een traject is naar het einde.

Minachting
Zoals iedere goede Europese carrièrepoliticus (zijn er eigenlijk wel andere?) weet, is het bij het europroject nooit om goede economische beginselen begonnen geweest, laat staan dat het een sluwe 'neoliberale' samenzwering was om de gevreesde markt te ontketenen en ellende te zaaien onder nietsvermoedende Europeanen. Bij de euro ging het in wezen altijd om de inzet van een economisch gereedschap ter realisering van een groots politiek plan: Europese eenheid.

Voorname steunpilaren van de gemeenschappelijke munt uit de vroege jaren negentig, zoals Jacques Delors en Helmut Kohl, hebben nooit onder stoelen of banken gestoken dat dit hun ultieme ambitie was. En ze deden ook geen moeite hun minachting te verbergen voor hen die meenden dat de hele onderneming in tranen zou eindigen.

Gefoefeld en gelogen
Vanaf het eerste begin van het project voor een gemeenschappelijke munt werden economische overwegingen voortdurend ondergeschikt gemaakt aan het doel om de euro in te zetten ter versteviging van politieke banden. Dat is de reden waarom de meeste landen tot de euro werden toegelaten, hoewel ze niet voldeden aan enkele basale toelatingscriteria.

Dit verklaart ook waarom het niemand erg veel leek te kunnen schelen toen Griekenland in 2004 toegaf dat het zijn toegang tot de euroclub bij elkaar had getriefeld, gefoefeld en gelogen. Nu komt Europa er echter achter wat er gebeurt wanneer politieke spelletjes het vermogen verminderen van een munt om de economische feiten op de vloer te weerspiegelen.

De fout van Merkel
In feite heeft kanselier Merkel het precies verkeerd om. De EU heeft helemaal niet meer "politiek" nodig – althans niet in de zin waarop de meeste EU-politici en ambtenaren dat woord begrijpen. In plaats daarvan heeft Europa meer eerlijkheid nodig en minder fiscaal gejokkebrok, minder deals in achterafkamertjes en meer transparantie; en meer economische vrijheid en veel minder politieke centralisatie.

Zo'n dramatische verandering van gezichtspunt lijkt echter onwaarschijnlijk. In plaats daarvan lijkt de politieke klasse van Europa werkelijk tot alles bereid te zijn om de euro maar te behouden – zelfs, zo lijkt het, als dat de grenzen overschrijdt van wat het Europees verdrag en nationale grondwetten toestaan.

Doen wat niet mag
Zo zijn Frankrijk en anderen bijvoorbeeld hard bezig de Europese Centrale Bank (EBC) onder druk te zetten om datgene te doen wat Europese verdragen de ECB juist verbieden te doen: schulden te 'monetariseren' (het altijd even handige eufemisme voor bankbiljetten drukken) in de vorm van aankoop van staatsobligaties van met schuld belaste naties uit de eurozone. Toch staan anderen er nu op dat het tijd is een Europese Financiële Autoriteit te creëren die op een of andere manier de fiscale politiek van complete landen vanuit Brussel moet gaan 'managen'.

Game over
Schuld collectiviseren, fiscale politiek centraliseren, de macht veilig stellen. Uiteindelijk lijkt het bij de meeste Europese politici altijd maar weer op hetzelfde neer te komen: een opmerkelijk zelfvertrouwen in hun eigen onmisbaarheid.

Gewoonlijk is dat een teken dat je tijd erop zit.

Dr. Samuel Gregg is research director van het Acton Institute (www.acton.org) Hij heeft verschillende boeken geschreven waaronder On Ordered Liberty, het bekroonde The Commercial Society, en Wilhelm Röpke's Political Economy.