We vinden onszelf een nuchter volkje. Behalve als het over het pensioen gaat, natuurlijk. En ook onze baan moet niet op de tocht staan. Als dan ook nog eens de waarde van ons huis onderuitgaat, worden we toch wel erg nerveus. Van vooral die zekerheid moet je afblijven. Daarom moet het ook maar eens afgelopen zijn met het politiek gegoochel met het duurste bezit van de gemiddelde Nederlander: zijn woning.

"Nu dan toch de hypotheekrenteaftrek aanpassen", zo roepen sommigen naar aanleiding van de economische moeilijkheden. Dat geeft erg veel onrust, en dat is nou net waar de woningverkoper en -koper allergisch voor zijn. We willen gewoon weten waar we aan toe zijn: rust en zekerheid. Want heel veel Nederlanders – huurders en kopers – begrijpen heel goed dat ingrijpen in de hypotheekrenteaftrek desastreuze gevolgen heeft voor de woningmarkt, in concreto de eigen woningbezitter, de starter, de doorstromer, hun woonlasten en verhuisperspectieven. Daardoor wordt ook de bouw- en woningsector in de volle breedte geraakt, met alle consequenties voor werkgelegenheid en bedrijfscontinuïteit.

Nuchtere feiten helpen om die rust te laten terugkeren. Want de onzekerheid rondom de economische crisis wordt versterkt door de voortdurende discussie over de hypotheekrenteaftrek. We zagen het al in de tijdelijke opleving van woningverkopen in januari en februari van dit jaar. Die is één op één toe te schrijven aan de rust rond de hypotheekrenteaftrek bij het aantreden van het kabinet, nu ruim een jaar geleden. Dat helpt dus, en niet het oude dogma van het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek.

Gedeeltelijk afschaffen van de hypotheekrenteaftrek, zelfs in keurige overzichtelijke fasen, snijdt direct diep in portemonnee en de financiële vooruitzichten van iedereen met een eigen woning – ofwel 'thuis' – voor ruim 9 miljoen Nederlanders. Want zelfs maar de verwachting van afschaffing van de hypotheekrenteaftrek, hoe voorzichtig ook, maakt de gemiddelde Nederlander ook extra voorzichtig op de woonmarkt. Dat betekent: dalende huizenprijzen. Uw eigen huis wordt daardoor zeker 5 tot 18 procent minder waard – en dat terwijl de prijzen sinds het begin van de crisis al met 10 procent omlaag zijn gegaan.

Beperking van de hypotheekrenteaftrek trekt dus diepe sporen in de woningprijzen en dus in de vermogens van woningbezitters. Hetzelfde gebeurt op de woningmarkt in z'n geheel, vooral in de woningbouwproductie. Het Economisch Instituut voor de Bouw heeft becijferd wat de gevolgen zijn van een prijsdaling van woningen als de hypotheekrenteaftrek eraan gaat, zowel de woningbouwproductie als voor de werkgelegenheid in de bouwsector. De uitkomst varieert van min 40 tot min 135 miljard euro aan bouwproductie en van min 50.000 tot min 100.000 arbeidsjaren.

In de afgelopen drie jaar heeft de bouwsector al de zwaarste klap te verwerken gehad, door de economische crisis. De vooruitzichten bij het 'aanpassen' van de hypotheekrenteaftrek zijn inktzwart. De bouwproductie zakt dan voor vele jaren in een diep dal. Omdat het gaat om een economisch belangrijke sector, heeft dat heel veel gevolgen voor de rest van de maatschappij.

Er mag kortom niet lichtzinnig worden gedacht over het beperken van de hypotheekrenteaftrek. Juist 'onder de kerstboom' zouden we de feiten eens op ons moeten laten inwerken.

Iedere Nederlander met een eigen huis en elke hypotheekverstrekker houdt natuurlijk rekening met die hypotheekrenteaftrek. Hoe kan het ook anders met een maatregel die al in 1893 werd ingevoerd. Het is dus te simpel hierbij nog steeds 'marktverstoring' te roepen. Die komt er pas echt als we gaan schuiven met deze vaste factor.
We moeten ons richten op de verstoringen van de woningmarkt als markt, namelijk de verstoring van de overdrachtsbelasting als transactiebelasting, de te grote voorraad sociale woningen en met name het scheefwonen, mensen met een relatief te hoog inkomen die in goedkopere huurwoningen zitten.

Gelukkig gebeurt er al wel iets op die terreinen, zo heeft het kabinet eerder al besloten het scheefwonen aan te pakken. Actie is nodig om de voorraad sociale woningen te verminderen en te werken aan verdergaande huurliberalisatie. Ook is de overdrachtsbelasting tijdelijk verlaagd, al zou het beste zijn als deze permanent en volledig verdwijnt. Zonder die barrières kan er gemakkelijker verhuisd worden, vooral ook door huurders die inmiddels aardig zijn gaan verdienen. Als banken dan ook nog eens meer rekening gaan houden met de goede perspectieven van juist deze mensen, dan komt er weer vertrouwen terug. Want dat maken we uiteindelijk zelf, als samenleving.

 

Elco Brinkman is voorzitter van Bouwend Nederland, de vereniging van bouw- en infrabedrijven.