Werd de Nederlandse staatssecretaris eerder dit jaar al door de ILO op zijn vingers getikt inzake de nieuwe arbeidsongeschiktheidswet WIA, waartoe hij de toegang, in strijd met het – ook door Nederland geratificeerde – ILO-verdrag 121, ontzegt aan iedere arbeidsongeschikte wiens arbeidsongeschiktheidspercentage minder dan 35% bedraagt, zijn wetsvoorstel om mensen in de bijstand – in nog ruimere mate dan nu reeds het geval is (zie onder) - gedwongen tewerk te stellen als tegenprestatie voor hun uitkering is, behalve met andere internationale mensenrechtenverdragen met directe werking als het EVRM, flagrant in strijd met de ILO-verdragen tegen gedwongen arbeid (de ILO-conventies 29 en 105, uit resp. 1930 en 1957).

Opvallend is dat zelfs de als zeer gouvernementeel bekend staande Raad van State De Krom in haar advies waarschuwt dat 'verschillende aspecten van de voorgestelde regeling deze kwetsbaar maken in het licht van deze bepalingen'. Kritiek die De Krom meent te kunnen pareren door te stellen dat de voorgestelde 'vormen van gedwongen arbeid' een 'nieuwe burgerlijke verplichting' behelzen, die zou vallen onder de 'normale burgerplichten' waarvoor ILO-verdrag 29 (en art. 4 EVRM) een uitzondering maken en daarom geen 'gedwongen arbeid' zouden zijn. Een 'nieuwe burgerlijke verplichting' is echter per definitie iets anders dan een 'normale burgerplicht' die immers niet net nieuw bedacht is. Ook van het verplicht verrichten van onbetaalde arbeid valt moeilijk vol te houden dat het een 'normale burgerplicht' is. Waar van werk sprake is, komt immers het arbeidsrecht om de hoek kijken.

Veelzeggend is ook dat sinds de aanvang van de gedwongen tewerkstelling in de moderne Nederlandse sociale zekerheid ten tijde van de door toenmalig staatssecretaris Mark Rutte (ook VVD) geïntroduceerde Wet Werk en Bijstand in 2004 - als opvolger van de Algemene Bijstandswet, die nog slechts een sollicitatieplicht kende - vaak gebruik gemaakt wordt van zogeheten Work First-trajecten, een procedure waarbij men werklozen verplicht laat werken voor hun uitkering, en die door beleidsambtenaren is afgekeken van de Amerikaanse staat Wisconsin. Daarbij heeft men zich in zijn arbeidsenthousiasme niet gerealiseerd dat de VS een van de weinige landen is (9 van de 183 ILO-leden) die de verdragen van deze organisatie aangaande de afschaffing van gedwongen arbeid niet hebben geratificeerd. In staten waar dit wel het geval, zoals Nederland, is alleen al het met de Work First-trajecten beoogde doel van het bijbrengen van 'arbeidsdiscipline' van werklozen met dit middel op grond van artikel 1c van ILO-verdrag 105 expliciet verboden.

De woordvoerder van de staatssecretaris laat overigens desgevraagd weten dat (per 1 januari 2012) 'de Work First-trajecten gewoon blijven bestaan' en dat 'dit los staat van de nieuwe aanscherpingen in de Wwb'. Paul de Krom wordt dus staatssecretaris van nog meer dwangarbeid.

Louis van Overbeek is freelance publicist.

Louis van Overbeek stuurt ons de volgende aanvulling bij dit artikel.

De Krom heeft zijn dwangarbeidsagenda overigens niet eens zelf bedacht. Hij heeft die overgenomen, inclusief de 'argumentatie' ('Internationale verdragen zijn opgesteld in andere tijden en daarom niet meer geldig.')* , van Piet Hein Donner, de kwade genius achter vrijwel alle asociale maatregelen van de kabinetten sinds Balkenende I. Donner, die toen, vanwege de Schipholbrand gedwongen af te treden op Justitie, minister van Sociale Zaken was, verklaarde op 31 mei 2007 in een algemeen overleg over de Nederlandse inzet bij de ILO-conferentie in antwoord op vragen van Paul Ulenbelt (SP): "Maatregelen in het kader van Work First-projecten die tot doel hebben om (maatschappelijke) participatie te vergroten, kunnen niet worden aangemerkt als dwangarbeid. ALS BLIJKT DAT DERGELIJKE MAATREGELEN TOCH ONDER DE WERKINGSSFEER VAN BIJVOORBEELD ILO-VERDRAG NR. 105 VALLEN, MOET WORDEN AFGEVRAAGD OF DEZE VERDRAGEN IN HUN BEWOORDINGEN NOG WEL PASSEN BIJ DEZE TIJD. Uiteraard ligt de prioriteit van het kabinet bij loonvormende arbeid op de reguliere arbeidsmarkt. De minister zal de vraag of bepaalde maatregelen in het kader van Work First-trajecten in strijd zijn met ILO-verdrag nr. 105 niet voorleggen aan deskundigen van de ILO, omdat hij daar zelf geen twijfel over heeft. Nederland zal uiteraard aan alle verdragsverplichtingen voldoen."

* Vergelijk het volgende persbericht van 15-6-2011:

"In een toespraak tijdens de 100-ste Internationale Arbeidsconferentie in het Zwitserse Genève heeft staatssecretaris Paul de Krom van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zich vanmorgen gekeerd tegen de veel te gedetailleerde uitleg die de ILO geeft aan verdragen waarmee mondiaal afspraken worden gemaakt over arbeidsrechten en sociale rechtvaardigheid. Sommige verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie zijn opgesteld in de jaren zestig en sluiten volgens De Krom soms niet meer aan bij de huidige omstandigheden. Staatssecretaris De Krom pleitte er in Genève voor om voldoende ruimte te laten voor regeringen om in te kunnen spelen op specifieke omstandigheden op de eigen arbeidsmarkt: "Deze modernisering is in ieders belang. Internationale verdragen zijn altijd in andere tijden en onder andere omstandigheden opgesteld. De werkelijkheid van toen, is niet meer die van nu. Hou daarom bij de interpretatie van de opgestelde normen rekening met de tijdgeest en het zal voor ieder land makkelijker worden eraan te voldoen", stelde De Krom in zijn toespraak."

Donner en De Krom geven zelf dus ook toe dat 'dergelijke maatregelen' wel degelijk 'onder de werkingssfeer vallen' van het ILO-verdrag en nemen om die reden hun toevlucht tot het nepargument dat fundamentele waarden zoals vastgelegd in internationale verdragen niet meer geldig zijn omdat ze in een andere tijd zijn gecodifieerd.

Een dergelijke argumentatie werd ook door VVD-fractievoorzitter Stef de Krom gebruikt om te bepleiten maar minder gewicht te gaan hechten aan het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), waarop Sophie in 't Veld (Europarlementariër van D66) hem vol verontwaardigde welsprekendheid van repliek diende:

http://d66blog.nl/sophie_intveld/tag/stef-blok/

Het wachten is nog op een moordverdachte die zich in de rechtbank verdedigt met het argument dat moord dan wel verboden is volgens het Wetboek van Strafrecht, maar dat dat stamt uit de 19e eeuw en dat dat een heel andere tijd was en dat verbod betrekking had op de werkelijkheid van toen en wij 21e eeuwers daar nu toch heel anders, met moderne ogen, naar kijken.