Intellectuele gigant en Darwin-criticus Barzun (104) overleden

door  Henk Rijkers
Jacques Barzun, een van de meest erudiete cultuurhistorici en -critici van onze tijd, is vorige week overleden op 104-jarige leeftijd.  
Hij is vooral bekend door zijn meesterwerk over vijf eeuwen westerse cultuur From Dawn to Decadence (enigszins verkort in het Nederlands verschenen als Van de wieg tot volwassenheid. 500 jaar culturele geschiedenis van Europa 1500-2000. Barzun was geboren in Frankrijk in 1907, maar bracht zijn leven vooral in de V.S. door. 

Toscanini

Hoewel zijn naam bij het grote publiek niet zo bekend is, gold Barzun als een intellectueel voor intellectuelen: een gigant die zich bezighield met zeer uiteenlopende onderwerpen. Een daarvan was muziek. Zijn boek over Berlioz geldt als een meesterwerk. Een notoir eigenwijs dirigent als Arturo Toscanini schaamde zich niet om Barzuns advies te vragen bij problemen bij de vertolking van de muziek van deze Franse componist.

Pseudowetenschappelijk systeemdenken

In de jaren dertig kreeg Barzun de mogelijkheid naar Europa terug te keren en daar de ontwikkelingen te bestuderen. Het leidde tot het boek Race: A Study in Modern Superstition (1937). Barzun onderzocht hoe het westerse denken uitgelopen was op nazisme en rassenwaan. In Darwin, Marx, Wagner; critique of a Heritage (1941), een boek dat we onlangs nog in Katholiek Nieuwsblad hebben aangehaald, stelde Barzun de drie 'negentiende-eeuwse imperialisten' aan de kaak, samen met hun verantwoordelijkheid voor het pseudo-wetenschappelijke, mechanistische systeemdenken dat de opkomst van het communisme en fascisme in de twintigste eeuw mogelijk maakte.

01 november 2012

KN op Twitter!

Proef kn! Vier weken gratis!