Dat schrijft paus Benedictus XVI in het voorwoord bij het zevende deel van zijn verzameld werk, dat woensdag in het Vaticaan werd gepresenteerd. De concilievaders hadden daartoe "volmacht noch opdracht", aldus Benedictus.

De bisschoppen die aan het concilie deelnamen wilden het geloof en de Kerk slechts "dieper begrijpen en zo waarachtig 'vernieuwen'". Daarom is een "hermeneutiek van de breuk absurd, tegen de Geest en tegen de wil van de concilievaders", onderstreept de paus.

Het nieuwe deel met werken van Joseph Ratzinger bevat diens teksten en ontwerpen over het Concilie, waaraan hij als adviseur van de Keulse kardinaal Josef Frings deelnam.

Het Concilie heeft met zijn Pastorale constitutie over de Kerk in de wereld van vandaag veel belangrijks gezegd over het begrip van de moderne wereld, schrijft Benedictus. De tekst is er volgens hem echter niet in geslaagd een wezenlijke verduidelijking van de verhouding van de Kerk tot de nieuwe tijd te geven.

"Onverwacht" vond de ontmoeting met de grote thema's van de nieuwe tijd niet in dat document, maar in twee kleinere documenten plaats: in de verklaringen over de godsdienstvrijheid en de verhouding van de Kerk tot de niet-christelijke religies.

Speciaal de betekenis van Nostra aetate over de interreligieuze dialoog was destijds nog niet voorzienbaar, aldus de paus. Oorspronkelijk zou die tekst slechts gaan over de verhouding tot het jodendom. Op advies van bisschoppen uit Arabische landen werd deze uitgebreid met een uitspraak over de islam, en later ook over het hindoeïsme en boeddhisme.

"Hoezeer zij daarmee gelijk hadden, is ons in het Westen pas geleidelijk duidelijk geworden", aldus de paus. Het resultaat was een "precies en buitengewoon dicht document".

Wel is inmiddels duidelijk geworden dat het een zwakte is dat het document alleen positief over religie spreekt, en de niet onbelangrijke "zieke en gestoorde vormen van religie" terzijde laat liggen.