De beroemde christelijke schrijver wordt vaak beschouwd als iemand die ofwel niet geïnteresseerd was in het moderne evolutiedebat, ofwel als iemand die de evolutietheorie globaal onderschreef. Maar nieuw ontdekte aantekeningen van Lewis geven een heel ander beeld en onthullen Lewis' intense interesse in het onderwerp evolutie als ook zijn vroege scepsis ten aanzien van Darwin.

'Aantekeningen en onderstrepingen'

Het ongepubliceerde materiaal wordt voor de eerste keer beschreven en aangehaald in het nieuwe boek The Magician's Twin: C.S. Lewis on Science, Scientism, and Society. Dit is een bundel bijdragen van Lewis-kenners over de verreikende inzichten die Lewis had over wetenschap en samenleving (niet alleen evolutie). Het boek komt deze week uit en wordt binnenkort besproken in Katholiek Nieuwsblad. "De persoonlijke bibliotheek van C.S. Lewis omvatte meer dan drie dozijn boeken en pamfletten over wetenschappelijke onderwerpen, waarvan veel over evolutie", zegt dr. John West, die The Magician's Twin redigeert. "Verschillende boeken over evolutie bevatten aantekeningen en onderstrepingen door Lewis, daarbij inbegrepen Lewis' eigen exemplaar van de autobiografie van Charles Darwin."

'Fundament van zand'

"Een van Lewis' zwaarst met aantekeningen voorziene boeken was een bijna 400 bladzijden dik boek, dat kritiek levert op het scheppende vermogen van darwinistische natuurlijke selectie. Lewis las dit als negentienjarige soldaat in de Eerste Wereldoorlog", legt West uit. "Lewis maakte zorgvuldige aantekeningen op de meeste bladzijden en hij stelde later dat de kritiek van dat boek 'op het orthodoxe darwinisme niet gemakkelijk te beantwoorden is'. Slechts een paar jaar later schreef Lewis een brief aan zijn vader waarin hij zei dat de evolutionaire ideeën van Charles Darwin en Herbert Spencer gebouwd waren 'op een fundament van zand'. Lewis was nog atheïst toen hij deze vroege twijfels over Darwin uitte."

Tegen het einde van zijn leven voorzag Lewis zijn exemplaar van Het verschijnsel mens van de prominente theïstische evolutionist en jezuïet Teihard de Chardin van kritische commentaren.

Arend Smilde:  'flut'

Arend Smilde, vertaler van C.S. Lewis, noemt via Twitter het bericht over het nieuwe boek en de nog niet gepubliceerde aantekeningen "flut". Volgens Smilde had Lewis op dit punt "weinig anders te melden dan algemeenheden". Bovendien zou daar alles al over gezegd zijn. Smildes oordeel is opmerkelijk, omdat hij noch van het nieuwe boek, noch van de daarin aangehaalde aantekeningen van Lewis al kennis kan hebben genomen. Als een van Lewis' "algemeenheden" noemt Smilde dat "levenbeschouwelijke conclusies uit wetenschappelijke ontdekkingen nogal eens aan die ontdekkingen voorafgaan". Volgens cultuurfilosoof Jacques Barzun (in diens Darwin - Marx - Wagner - Critique Of A Heritage) is dit nu juist bij uitstek op het darwinisme van toepassing.

Update (20 september): Het kan nog erger. Volgens het boek zou C.S. Lewis door het darwinisme "intellectueel zijn gekidnapt".

Update (22 september): Er is al een positieve recensie in de The American Spectator.

Update (2 oktober): Arend Smilde verklaart zich nader via Twitter: "'Flut' doelt op gebrek aan onderbouwing van de kop in het artikel en onzinnige gelijkstelling van Darwin en Teilhard. Het artikel informeert niet maar suggereert, het biedt stemmingmakerij voor ongeschoolde en slordige lezers."

Update (2 oktober): René Fransen blijkt eerder op zijn blog al over Lewis en evolutie geschreven te hebben met enkele interessante doorkliks.