“Is er sprake van een crisis in de Kerk?”, vroeg de kardinaal zijn gehoor in zijn Engelstalige toespraak. “De Kerk is in permanente crisis”, was zijn antwoord. “De geschiedenis van de Kerk is Gods pijnlijke geschiedenis door deze wereld.” Maar de huidige crisis is ongeëvenaard, “omdat niet alleen de inhoud ter discussie staat, maar het geloof zelf”.

Door de druk van buitenaf mag de Kerk zich niet terugtrekken uit de samenleving, vindt Danneels. Het christendom heeft zich de eeuwen door altijd in de cultuur geworteld en geuit. Dat moet ook nu gebeuren, al is dat niet gemakkelijk.

Hij noemde enkele belangrijke obstakels in de huidige cultuur. Zoals het subjectieve ‘ik’ dat zich verzet tegen de objectieve waarheid. Zoals een verkeerd idee van de rede, die de onzichtbare wereld uitsluit. En een verkeerd idee van vrijheid: vrijheid van in plaats van vrijheid tot. De wegen naar God via waarheid, goedheid en schoonheid zijn nog steeds begaanbaar, maar zijn bezaaid met obstakels.

Voor inculturatie in de veelheid van culturen is meer kerkelijke verscheidenheid en dus decentralisatie in de ogen van kardinaal Danneels noodzakelijk. Verscheidenheid die samen moet gaan met de noodzakelijke eenheid in Christus. Hij komt (alleen) op dit punt met enkele praktische, al eerder geuite suggesties.

Ten eerste meer debat en concrete suggesties tijdens de bisschoppensynodes in plaats van losse interventies. En ten tweede een internationalere curie met meer onderlinge samenwerking, in plaats van een langs elkaar heen werken zoals nu vaak het geval is.

Maar het echte getuigenis in deze cultuur, die veel lijkt op die van de eerste christenen, moet toch komen van “evangelisten” met een authentieke christelijke levensstijl, “waarin wat ze zeggen in harmonie is met wat ze doen”. En het besef “dat het Evangelie in zichzelf zo sterk is dat het de weg naar het hart van de toehoorders kan vinden”.