Piet de Jong

Je kunt een biografie pas echt afsluiten bij het overlijden van de beschreven persoon. Al in 2001 publiceerden Jan Willem Brouwer en Johan van Merriënboer een biografie over Piet de Jong (97), van 1967 tot 1971 premier van Nederland. Nu is er een aangevulde heruitgave, met een voorlopig laatste wapenfeit. Op het CDA-congres van 2 oktober 2010 keerde De Jong zich immers tegen de samenwerking met de PVV. Hij vond het onaanvaardbaar dat er getornd werd aan de godsdienstvrijheid. Begin dit jaar kwam De Jong weer in het nieuws. Hij dreigde zijn lidmaatschap op te zeggen als het CDA akkoord ging met bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking.

Premier De Jong was een atypisch politicus. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij duikbootcommandant. De ervaringen bij de marine hebben hem gestempeld. Hij stamde uit een Friese rooms-katholieke familie. Volgens de biografen heeft de Jongs katholicisme trekken van dit minderheidskatholicisme: naar binnen gekeerd, maar diep. De Jong heeft zich weinig over zijn geloofsleven uitgelaten. De biografen respecteren dit.

Van de marine belandde De Jong in de politiek. Hoewel geen partijlid, werd hij in 1959 staatssecretaris voor marine op het ministerie van Defensie in het kabinet De Quay. Men vond het zo vanzelfsprekend dat een katholiek KVP'er was, dat men hem gewoon vroeg. Een echte partijman is hij nooit geworden. Van 1963 tot 1967 was hij in drie kabinetten minister van Defensie. In 1967 verloor de KVP flink. Na een mislukte formatie door de antirevolutionaire politicus Biesheuvel werd De Jong premier.

Het was de tijd van de studentenrellen en de roep om democratisering. De Jong toonde zich als premier een redelijk man, bereid om wensen in te willigen terwijl hij duidelijk grenzen stelde. Op internationaal terrein gold De Jong als een principieel atlanticus, die de VS ook steunde in de kwestie Vietnam. Niemand sprak destijds over een vermindering van ontwikkelingssamenwerking. Integendeel, zowel de VVD als de drie confessionele partijen waren het erover eens dat 1 procent van het nationaal inkomen aan ontwikkelingshulp besteed moest worden.

In 1971 schoof de KVP de populaire minister-president opzij ten faveure van de progressieve minister van Onderwijs Veringa. De partij wilde afstand nemen van de 'conservatieve' De Jong. Het kwam de KVP op een flinke afstraffing te staan. Het CDA moet zich die les van 1971 voor ogen houden: kiezen voor een progressieve lijn betekent niet dat de kiezers terugkeren.

Jan Willem Brouwer, Johan van Merriënboer, P.J.S. de Jong: een biografie – van buitengaats naar Binnenhof. Uitg. Boom, pb., 424 pp., ISBN 978 94 6105 561 3.

06 juli 2012
De artikelen uit de krant zijn nu ook digitaal via Myjour.com te lezen. U kunt ze los kopen of als u abonnee bent gratis lezen. Klik hier voor meer informatie.

    Proef kn! 8 weken voor € 15,-