Armoede

Foto: AP

Geboren in een rijke familie kende Franciscus een zorgeloze jeugd. Op twintigjarige leeftijd nam hij deel aan een militaire actie. Teruggekeerd in Assisi begon bij hem een proces van geestelijke ommekeer. Uiteindelijk gaf hij zijn wereldse levensstijl op, stond zijn erfdeel af en ging in armoede leven.

In de periode van ommekeer krijgt hij een visioen van de Gekruisigde in het kerkje van San Damiano. Drie keer sprak de Christus op het kruis tot hem: Franciscus, herstel mijn Kerk. Het vervallen kerkje van San Damiano symboliseert de verontrustende situatie in de Kerk zelf. Er was toen een zeer oppervlakkig geloofsleven, met een weinig ijverige clerus en ketterse bewegingen die de eenheid aantastten.

Dit visioen doet denken aan de droom van paus Innocentius III in 1207. Deze droomde dat de basiliek van Sint-Jan van Lateranen, de moeder aller kerken, op instorten stond. Een kleine, onbetekende religieus voorkwam dit door de Kerk met zijn schouders te stutten. Later herkende de paus deze onbetekende religieus in Franciscus. Innocentius III was een groot theoloog en had veel politiek macht. Toch hernieuwde niet hij de Kerk, maar de kleine en onbetekende Franciscus. Let wel, Franciscus wilde de Kerk niet hernieuwen zonder of tegen de paus, maar alleen in gemeenschap met hem. Het hoort samen: de Kerk gefundeerd op de opvolging van de apostelen en het nieuwe charisma dat de Heilige Geest schept op het moment van hernieuwing.

Franciscus voelde zich geroepen verder in armoede te gaan leven en zich te wijden aan prediking. Hij kreeg metgezellen. In 1209 ging hij naar Rome om paus Innocentius III het plan van deze nieuwe vorm van christelijk leven voor te leggen. Franciscus wilde geen orde creëren, maar wilde eenvoudig het volk van God hernieuwen met Gods woord en de tegenwoordigheid van de Heer. Maar hij begreep dat dit alles zijn ordening moest hebben en dat ook het kerkrecht nodig is om vorm te geven aan hernieuwing. Zo voegde hij zich werkelijk in de communio van de Kerk, met paus en bisschoppen.

Innocentius' opvolger, paus Honorius III, ondersteunde de minderbroeders, die missies begonnen in diverse Europese landen en zelfs in Marokko. In 1219 kreeg Franciscus toestemming naar Egypte te reizen om daar te spreken met de islamitische sultan Melek-el-Kâmel en het Evangelie te verkondigen. Ik onderstreep dit vanwege de grote actualiteit voor nu. In een tijd van botsingen tussen christendom en islam ging Franciscus heel effectief de weg van de dialoog, alleen gewapend met zijn geloof en zijn persoonlijke mildheid. De kronieken spreken over een welwillende en hartelijke ontvangst door de sultan. De huidige betrekkingen tussen christenen en moslims moeten zich door dit voorbeeld laten inspireren.

In 1224 heeft Franciscus een nieuw visioen van de Gekruisigde en ontving hij de stigmata. Zo werd hij innig één met de gekruisigde Christus. Er wordt gezegd dat Franciscus een alter Christus was en men noemt hem ook ‘de broeder van Jezus'. Zijn grote levensideaal was zijn als Jezus, Hem intens liefhebben en zijn deugden navolgen.

De eerste zaligspreking – Zalig de armen van geest want aan hen behoort het Rijk der hemelen (Mt. 5,3) – is in Franciscus' doen en laten werkelijkheid geworden. Zo zijn heiligen de betere uitleggers van de Bijbel. Zij laten Gods Woord in hun leven ‘incarneren' en zo werkelijk tot ons spreken. Het getuigenis van Franciscus, die van de armoede hield om Christus met totale toewijding en vrijheid na te volgen, is voor ons een uitnodiging innerlijke armoede te cultiveren, in vertrouwen tot God te groeien en daarmee ook een sobere levensstijl te verbinden en een meer afstandelijkheid van materiële goederen.

• Vier weken GRATIS KN lezen? Neem snel de proef op de som >>