Mgr. Leonard: 'Ik heb geen angst voor de media'

De Heilige Vader heeft u benoemd op de meest strategische plek in de Belgische kerkprovincie. Is dat een gewicht op uw schouders?
“In het begin, toen ik mijn benoeming vernam, was ik een beetje bevreesd voor de taak die mij stond te wachten. Maar na enkele dagen heb ik de nieuwe situatie anders beleefd, namelijk als een grote kans op vernieuwing. Na negentien jaar bisschopsambt kende ik het bisdom Namen nogal goed. Ik ben afkomstig uit de stad Namen zelf. En ik vond dat de nieuwe taak als aartsbisschop van Mechelen-Brussel niet alleen een enorme uitdaging was, maar ook een kans, en een zegen.”

U was er aan toe, en de Kerk was eraan toe.
“Ja.”

 

In uw homilie eerder vandaag sprak u over de beperktheid van strategieën en planning in de Kerk. Maar ik neem aan dat u wel bepaalde prioriteiten heeft die u voor ogen staan aan het begin van uw tweede kerkelijke carrière?
“Ik heb eens geschreven in Katholiek Nieuwsblad dat de Kerk meer bezielers nodig heeft dan managers. Uiteraard is er ook in de Kerk nood aan strategieën en structuren, maar wij hebben vooral een ziel en een vuur nodig. Dat is een van mijn prioriteiten, samen met jullie allemaal eraan te werken dat de Kerk steeds meer een biddende en een aanbiddende Kerk zal zijn. De Kerk moet een school van het gebed zijn. Al de rest is onontbeerlijk, maar niet het centrum.”

 

U hebt als voornaamste taak mensen te gaan inspireren, niet alleen in uw eigen bisdom, maar ook in heel België. Waar haalt u uw inspiratie vandaan?
“Uiteraard vind ik mijn inspiratie bij de Heer zelf en door het gebed. Ook de leken kunnen het doen, maar een priester moet elke dag ten minste twee uur, drie uur als het mogelijk is, vinden om bij de Heer te zijn.”

Hebt u daar tijd voor of moet u daar tijd voor maken?
“Ik vind daar de tijd voor. Het is altijd mogelijk tijd te vinden om bij de Heer te zijn. Ten minste twee of drie uur per dag, en dat geeft de gelegenheid veel tijd te besparen. De tijd die wij verliezen voor de Heer is altijd een gewonnen tijd. Een tijd die wij winnen, ook voor de pastorale inzet.”

Maar u krijgt straks van alles op uw bureau. Hoe houdt u uw agenda vrij?
“Mijn secretaresse is niet verantwoordelijk voor de eerste uren van de dag, noch voor de laatste uren. Ik blijf helemaal vrij om vroeg in de morgen of laat in de avond tijd voor de Heer te vinden.”

Is het contact met de Heer voor u een levend contact of een woestijncontact?
“Het is meestal een woestijncontact. Wij leven in het geloof, nog niet in het visioen van Gods heerlijkheid, dus mijn gebed is dikwijls droog. Maar ik geloof dat het de moeite waard is. En soms zijn er knipogen van de Heer om ons te bemoedigen. Gisteren celebreerde ik thuis de Mis en bij het voorlezen van het Evangelie, over de verloren zoon, was ik zo diep ontroerd door Gods barmhartigheid, dat ik het moeilijk had om tot het einde van de lezing te komen. Dat was een ogenblik van genade, en dat helpt om elke dag voort te bidden.”

Jezus ondervindt veel weerstand en trekt dan toch zijn eigen plan, Hij laat zich er niet door beheersen. Voelde u zich als bisschop van Namen vrijer om uzelf te zijn dan nu, na al het mediageweld?
“Ik kan mij moeilijk vergelijken met de Heer. Wanneer ik tegenspraak ondervindt, is het soms misschien omdat ik niet diplomatiek genoeg geweest bent. Of omdat ik, zoals de Heer en in het verlengde van het Evangelie, een taal spreek die haaks staat op de huidige cultuur, of non-cultuur. Of omdat ik de juiste woorden niet vond, niet de juiste houding om mij te richten tot de mensen.”

U houdt wel van debat, om de kat de bel aan te binden en te staan waarvoor u staat. Is dat nu ten einde?
“Nee. Ik heb een mediaheisa meegemaakt in enkele dagen na mijn benoeming. Nu zorg ik ervoor dat het rustiger is, maar ik sluit niet uit dat ik weer regelmatig in de media zal komen. Maar liefst niet over de ‘gewone' thema's, maar over dingen die de kern zijn van ons geloof.”

KN heeft wel eens kritiek op bisschoppen, dat zij zich binnenskamers vrij gemakkelijk uiten, maar dat naar buiten toe niet doen uit angst voor de media.
“Die angst heb ik niet.”

U had het over de binnenkant: de Kerk moet weer een biddende Kerk worden. Is er ook nog een boodschap vanuit de Kerk naar buiten?
“Zeker. Ik heb bij mijn benoeming hernomen wat kardinaal Danneels bij zijn afscheid zei: dat de Kerk tegelijkertijd steeds meer een aanbiddende Kerk moet zijn, maar ook een geëngageerde Kerk in de samenleving. Ik vond het heel mooi van hem dat hij die twee aspecten aan elkaar knoopte. Naar binnen, maar ook naar buiten.”

Het lijkt soms alsof de Kerk lijkt meer aan het discussiëren is in de bovenzaal dan te bidden rond Maria.
“Ik hoop, zoals Johannes XXIII, op een nieuw Pinksteren. Ik ben ervan overtuigd dat wij mooie dingen samen zullen meemaken, maar op voorwaarde dat wij radicaal op de Heer rekenen, en niet op onszelf.”

Heeft u een boodschap vanuit de Kerk aan politici?
“Een groot deel van het geluk van mensen hier op aarde hangt af van kwaliteit van de politiek. Die kan een uitdrukking zijn van naastenliefde. Als wij de naaste willen liefhebben en tot zijn geluk bijdragen, moeten wij ons ook op politiek vlak inzetten. Ik verwacht van christenen die daar de roeping toe hebben, dat ze zich ook inzetten op het vlak van de politiek. Niet noodzakelijk in een partij met een christelijk etiket. Dat kan, dat mag, dat is soms heel goed. Maar niet noodzakelijk. In Frankrijk is er geen partij met een christelijk etiket, maar er zijn christenen aanwezig in verschillende partijen.”

Heeft u zelf ook een roeping richting de politiek?
“Als aartsbisschop heb ik een plicht tegenover de politiek. Niet om mij erin te mengen. Het is heel gevaarlijk voor de Kerk als zij zich te direct inzet op politiek vlak. Maar wel op moreel vlak. Er zijn morele aspecten in het politiek leven. De Kerk móet haar stem laten klinken op het vlak van de waarden die een echte politiek moeten inspireren.”

U wordt in de media afgeschilderd als zeer klerikaal.
“Ik heb hoegenaamd niet de indruk dat ik klerikaal ben. Bij mijn eerste homilie in Mechelen en ook in Brussel heb ik er de nadruk op gelegd dat de Heer en ik eerst en vooral leken nodig hebben. Ik respecteer uiteraard ook de mensen die celibatair leven…

Wij ook…
“…maar ik reken op echtparen die werkelijk gegrondvest zijn op de Heer. Ik heb dat uitgedrukt als een echtpaar met drie: een man, een vrouw, en de Heer in hun midden. Dáár reken ik op. Dat is de basis van de samenleving en ook van het kerkleven.”

U geeft ook ruimte aan nieuwe bewegingen.
“Ja, met veel plezier. Ik vind dat zij een genade zijn voor de Kerk. Ik ben er blij om dat zij nu ook in Vlaanderen aan het groeien zijn. Ik ken bijvoorbeeld in het bisdom Brugge de gemeenschap Moeder van Vrede. Binnenkort zal in Zottegem, in het bisdom Gent, Tiberiade, afkomstig uit mijn bisdom… uit mijn oude bisdom, een nieuwe stichting beginnen. En ook de broeders van Sint-Jan, in Brussel. Ik ben daar zeer blij om.”