Paus: 'Wijs gemakkelijke nietigverklaringen van huwelijken af'

Nietigverklaringen van huwelijken gemakkelijk toegankelijk maken is een vergrijp tegen de rechtvaardigheid en de naastenliefde. Dit zei paus Benedictus XVI gisteren in een toespraak tot het hoogste huwelijkstribunaal van de Kerk. Kerkelijke rechtbanken zouden, wanneer dat maar mogelijk is, hun best moeten doen huwelijken te redden.

De boodschap van de paus vond in het bijzonder weerklank in de VS, waar kerkelijke rechtbanken verantwoordelijk zijn voor meer dan de helft van de nietigverklaringen wereldwijd. Benedictus heeft, net als paus Johannes Paulus II, herhaaldelijk gepleit voor een krachtiger verdediging van de huwelijksband. In zijn toespraak waarschuwde de paus tegen “de tendens – wijdverspreid en diepgeworteld, hoewel niet altijd zonneklaar – rechtvaardigheid tegenover naastenliefde te zetten, bijna alsof de een de ander uitsluit”. Hij herinnerde de kerkelijke rechters eraan dat het kerkelijk huwelijksrecht is gericht op het geestelijk welzijn van de individuen, en dat het goed toepassen van die wetten een werk van naastenliefde is. Uiteindelijk, bracht de paus in herinnering, “heeft de juridische activiteit van de Kerk het redden van zielen tot doel”.

“Zonder waarheid glijdt naastenliefde af naar sentimentalisme”, zei Benedictus tot de leden van de Romeinse Rota. “Liefde wordt een lege huls om willekeurig te vullen. Dit is het fatale risico van liefde in een cultuur zonder waarheid.”

De paus erkende dat een huwelijkstribunaal onder druk komt te staan een huwelijk nietig te verklaren, door “de verlangens en verwachtingen van de betrokken partijen, of door de conditionering van het sociale milieu”. Benedictus betoogde sterk tegen het verlagen van de normen van het kerkrecht om “ten koste van alles een nietigverklaring te verkrijgen”. Ook bekritiseerde de paus het gebruik van pseudopsychologische theorieën die willekeurig welk huwelijksprobleem zien als een bewijs van nietigheid. Deze benadering, aldus Benedictus, heeft het schadelijke effect “alle echtelijke problemen te veranderen in een symptoom van een mislukte verbintenis waarvan de essentiële kern van rechtvaardigheid – de onverbrekelijke band – zo effectief wordt ontkend”.

Hij stelde zelfs voor dat de kerkelijke tribunalen hun best zouden moeten doen huwelijken te redden wanneer dat maar mogelijk is. In de meeste Amerikaanse bisdommen moeten echtparen een burgerlijke scheiding aanvragen voordat ze een aanvraag tot nietigverklaring kunnen indienen. De paus stelde voor dat “wanneer er maar hoop lijkt te zijn op een succesvolle uitkomst, effectieve pogingen worden gedaan echtelieden aan te moedigen hun huwelijk te herstellen en weer als echtelieden samen te gaan wonen”.

De paus drukte zijn sympathie uit voor hertrouwd gescheiden katholieken die door een nietigverklaring van hun eerste huwelijk weer actief lid van de Kerk willen worden en weer toegang willen krijgen tot de sacramenten. Toch waarschuwde hij ervoor deze mensen een “vals voordeel” te bieden. Als hun eerste huwelijk geldig was, leeft het hertrouwde stel in een objectief immorele situatie. In die omstandigheden is het voor een tribunaal verkeerd “de weg naar het ontvangen van de sacramenten te vergemakkelijken, met het risico dat als gevolg daarvan mensen in objectieve tegenstelling leven met de waarheid over hun eigen individuele staat”.