Wallace contra Darwin

Beeld: Uitgeverij Erasmus Press

Darwin wilde de ontdekking van natuurlijke selectie nadrukkelijk alleen op zijn naam hebben. In feite was Alfred Russel Wallace hem net voor. Diens brief uit Ternate (Molukken) uit 1858 dreef de eerzuchtige Darwin ertoe zijn Origin of Species (1859) versneld te publiceren. Wallace nam het gelijkmoedig op. Hij was trots op zijn correspondentie met de deftige Darwin en noemde zich ‘darwinist’. Maar Wallace zag dat Darwin in nog een ander opzicht met ‘natuurlijke selectie’ aan de haal ging. Het was het ideale fundament voor een materialistische ideologie. (Ook Karl Marx zag dit, en droeg daarom Das Kapital aan Darwin op. Die bedankte beleefd.)

Wallace betreurde het dat Darwin de beperkingen van hun ontdekking niet inzag. Het sterkste argument daarvoor vormen de menselijke hersenen. Volgens Darwin kan een orgaan zich niet vormen voordat het nodig is. Met de menselijke hersenen is dit wel gebeurd. Bewijs van Wallace: als je een kind uit het oerwoud opvoedt, zal dat net zo goed vreemde talen en wiskunde leren als een ander kind. Darwin nam Wallace diens dissidentie zeer kwalijk, precies zoals darwinisten nu de aanhangers van Intelligent Design (ID) doen.

Michael Flannery brengt Wallace’s standpunt over het voetlicht door een beknopte en toegelichte editie van diens laatste werk A World of Life (1910). De eigenlijke ontdekker van natuurlijke selectie blijkt hier in zijn tachtigste levensjaar de wegbereider van ID. Interessant is dat de veelzijdige natuuronderzoeker dan al de bekrompenheid aan de kaak stelt van darwinisten als Haeckel en Huxley die proberen de materialistische lezing van de evolutie als ‘wetenschap’ door te drukken. Dat doen ze door kritische vragen als ‘onwetenschappelijk’ te bestempelen en buiten de orde te verklaren. Dit sektarisme houdt thans de hele biologie in een ijzeren greep.

Intussen ontpopt Wallace zich als een ruime en boeiende denker. Hij geeft een overtuigende beschrijving van de vogelveer als een adembenemend staaltje ontwerp, en wijst op de kleurenpracht van vogels en insecten (die alleen wij als zodanig ervaren) en de ingebouwde mogelijkheden van de natuur voor de mens als vindplaats van materialen en medicijnen. Ook wijst hij dan al op de adembenemende mogelijkheden en complexiteit van de cel, een echt ID-argument, waar darwinisten machteloos tegenover staan. Alles wijst erop dat de evolutie ‘intelligent’ en doelgericht is verlopen ten behoeve van de mens. Lees dit boek, want pas wie óók dit teleologische meesterwerk van de eigenlijke ontdekker van evolutie kent, kan geïnformeerd meepraten in het evolutiedebat.

Michael A. Flannery (ed.), Alfred Russel Wallace’s Theory of Intelligent Evolution. How Wallace’s ‘World of Life’ Challenged Darwinism. Uitg. Erasmus Press, 226 pp., pb., ca. € 20,-, ISBN 978 0 9815204 1 4.

• Vier weken GRATIS KN lezen? Neem snel de proef op de som >>