Boekbespreking: Terrorisme

-

Michael Burleigh is een rustige en geleerde persoonlijkheid, die afgewogen uitspraken doet. Maar als de eminente historicus naar de pen grijpt, gaat er blijkbaar een scheutje azijn door de inkt. Tot vreugde van de lezer, want de uithalen van de conservatieve katholieke Brit zijn vaak grappig. Maar het maakt ook hem ook kwetsbaar. De linkse en joodse historicus Tony Judt schreef vorig jaar in The New York Times een vernietigende recensie over Heilige Zaken, waarin Burleigh de grote politieke religies (zoals communisme en nazisme) van de vorige eeuw beschrijft. Waar Judt tegen protesteert? “Burleigh lijkt serieus te geloven dat er een langdurig complot van linkse historici bestaat om ‘de ‘Katholieke Kerk’ te negeren of te belasteren, waarbij elke hoeveelheid ruwe en stereotype vooroordelen aanvaardbaar lijkt te zijn voor mensen die het merendeel van hun tijd besteden aan het aan de kaak stellen van vooroordelen.’” Zelden een zin gelezen die zichzelf zo bevestigt. Een linkse historicus kraakt het boek van een katholieke collega af omdat hij niets weten wil waarvan het boek voorspelt dat hij niets zal willen weten.
 
Burleighs specialisme is politieke ideologie. Dat hij na zijn twee, ook in het Nederlands vertaalde boeken daarover, nu met een groot boek over terrorisme komt, is niet zo vreemd. De toonzetting is nu heel anders. Burleigh start bij de Ierse nationalisten. Als katholiek erkent Burleigh dat zijn Ierse geloofsgenoten heel wat terechte grieven hadden. Dat betekent niet dat hij daarom ook maar een millimeter meer begrip heeft voor het terrorisme dat eruit voortvloeide. Hetzelfde geldt voor al die andere politiek-criminele bendes die er sindsdien op gevolgd zijn: of het nu de Russische anarchisten, de Rode Brigades, de ETA, de RAF of de PLO is. De afkeer van terrorisme zit bij Burleigh diep in de onderbuik, en hij doet geen moeite dit te verbergen. Veel recensenten vielen over zijn onderbelichting van de politieke motieven. Voor Burleigh zijn terroristen echter “moreel gestoorde losers”. Punt. Voor een echt diepgaande analyse van het verschijnsel moeten we bij hem niet zijn. Voor een pakkende en gedetailleerde beschrijving van de ontwikkeling ervan wel. Een kostbaar boek, want, ach, mensen die bereid zijn terrorisme uit te leggen en zo te rechtvaardigen, zijn er al meer dan genoeg. (HR)

Michael Burleigh, A Cultural History of Terrorism. Uitg. HarperPress, 545 pp., geb., ca. € 34,-, ISBN 978 0 00 724127 8.

• Vier weken GRATIS KN lezen? Neem snel de proef op de som >>