Bevrijding waarvan?

De vroegere vernietigingsinrichting Hadamar. (Foto: TwinGin CCBY)

Het is telkens weer indrukwekkend, die Dodenherdenking op 4 mei. En het doet goed te zien dat de jongere generaties de fakkel van herdenken krachtig overnemen. De beelden van de Holocaust, de verhalen over de kampen en executies en de eindeloze rijen witte kruisen ziet ieder direct voor zich.

De 5e mei ligt een stuk moeilijker. Bevrijding. Ja, maar waarvan? Niemand die de Tweede Wereldoorlog niet heeft meegemaakt kan zich de uitzinnige vreugde voorstellen die de hossende menigtes bewoog. Evenmin de angst en onzekerheid die het leven onder de bezetting beheersten.

Misschien is het uit collectief schuldgevoel dat onze schooljeugd van de Bevrijding vooral leert dat die een einde maakte aan een systeem dat wereldheerschappij nastreefde en alle joden en zigeuners wilde uitroeien. En wat menig Duitser tot onze schande moet ondervinden is dat wij sterk neigen dat systeem vooral aan het volk te binden. Dat hobbelde tenslotte mee in de waangedachte van iets als het ‘Herrenvolk’ van ‘Edelgermanen’ en ‘raszuivere Ariërs’.

Opmerkelijk is dat waar iedere middelbare scholier toch zeker Dachau en Auschwitz kan opnoemen, de inrichting Hadamar totaal onbekend is. Hadamar was de inrichting waar op systematische wijze lichamelijk en geestelijk gehandicapten en andere ‘onvolwaardigen’ werden vermoord en verbrand.

Een van de redenen dat vernietigingsinrichting Hadamar nooit zo onder de aandacht is gekomen is dat de gedachte waarmee de nazi’s het ‘menselijk gruis’ vernietigden in dezelfde periode breed leefde in grote delen van de westerse wereld, met name in de Scandinavische landen en de VS, waar tot in de jaren zeventig ‘asocialen’ en ‘geboren criminelen’ systematisch werden opgeborgen en gedwongen gesteriliseerd om ‘voortwoekering’ te voorkomen.

Dat streven naar volmaaktheid, mede gegrondvest op het darwinisme, is nog veel fundamenteler in het nazisme dan het antisemitisme. Maar dat ontmaskeren en aanpakken lag na de oorlog erg ongemakkelijk vanwege de veel bredere verspreiding van het (blanke) superioriteitsgevoel en -streven dat ook onder de bevrijders heerste.

Het Franse parlement moet deze maand stemmen over een wetsvoorstel IVF-embryo’s voor implantatie te mogen screenen op het syndroom van Down. Terwijl eerder alleen getest mocht worden op zeer ernstige en levensbedreigende genetische afwijkingen wordt nu het voor het eerst een specifieke categorie mensen, die géén levensbedreigende kwaal hebben, als zu vernichten bestempeld.

In Nederland geldt al langer dat het Downsyndroom gegronde reden is om zelfs te aborteren.

Het is wat Xavier Lacroix van het Franse Nationale Ethische Raad verklaarde toen hij tegen het wetsvoorstel stemde: “Hoewel we het niet hebben over de collectieve en gedwongen eugenetica zoals we die in de recente geschiedenis hebben gezien bij sommige totalitaire regimes, is er een liberale en individualistische eugenetische beweging die via een collectief beleid tot hetzelfde resultaat kan leiden.”

Bevrijdingsdag mag best een ongemakkelijk feest zijn.

• Vier weken GRATIS KN lezen? Neem snel de proef op de som >>