Jan-Willem Wits doet de aartsbisschop tekort

Aartsbisschop Eijk is een leugenaar. Communicatieprofessional Jan-Willem Wits heeft er zo'n 700 woorden voor nodig, maar dat is uiteindelijk de kern van zijn betoog (‘De aartsbisschop doet zichzelf tekort') op deze site. Hij gelooft namelijk niet dat mgr. Eijk zich om louter financiële redenen gedwongen ziet het Ariënskonvikt te sluiten. Volgens Wits heeft de aartsbisschop een verborgen agenda en hij gunt de KN-lezer daar graag een kijkje in. Mgr. Eijk wil namelijk van het convictmodel af, aldus Wits, “achter een wat laf financieel argument maskeert mgr. Eijk waar zijn echte sympathie ligt”: bij het seminarie.

‘Bewijs' heeft Wits ook: mgr. Eijk studeerde zelf namelijk aan het seminarie Rolduc, dus het is wel duidelijk waar zijn voorkeuren liggen. Jammer genoeg voor Wits' redenering kreeg kardinaal Willebrands, de oprichter van het Ariënskonvikt, zijn priesteropleiding aan het seminarie van Haarlem. Zo heel erg veelzeggend is de opleidingsplek dus blijkbaar niet…

Hoofdargument
Toch heeft Wits gek genoeg wel gelijk: gebrekkige financiën zijn niet de enige reden om de deuren van het convict te sluiten. Daar is aartsbisschop Eijk echter vanaf het begin af aan duidelijk over geweest. De belangrijkste reden voor sluiting is het sterk teruggelopen aantal inwonende priesterstudenten. In 1994-1995 waren dat er veertig, in 2009-2010 nog slechts twaalf, van wie zes voor het aartsbisdom. Dáárom is het buitenproportioneel om zoveel geld in één activiteit te steken, zeker omdat Nederland nog vijf priesteropleidingen telt. Bovendien komt door die kleine aantallen het gemeenschapsleven onder druk te staan, een element dat in een priesteropleiding van groot belang is, óók als dat een convict betreft.

Te weinig studenten
Wits gaat gemakshalve geheel aan dit hoofdargument van mgr. Eijk voorbij en doet hem (en de waarheid) daarmee jammerlijk tekort. In plaats daarvan telt hij de zegeningen van het convictmodel, en hij telt ze één voor één. Maar als een opleiding – hoe goed ook – te weinig studenten trekt, moet de hoofdfinancier, die in geldnood verkeert, deze dan koste wat het kost openhouden? Omdat anderen zo goed de voordelen ervan op kunnen sommen? Ook aartsbisschop Eijk is trots op de staat van dienst van het convict, hij heeft de sluiting ervan niet voor niets “een van zijn moeilijkste beslissingen als bisschop” genoemd.

Overbodige seminaries
Maar er zijn op dit moment in Nederland eenvoudigweg te veel priesteropleidingen voor te weinig studenten. Het is zuur dat de eerste bisschop die consequenties trekt uit deze rekensom nu juist als enige een convict op zijn grondgebied heeft staan. Ook Wits heeft die rekensom gemaakt, maar hij heeft er een andere, gemakkelijke oplossing voor: hef een stel van die ‘overbodige seminaries' op en concentreer alle opleidingen tot één klassiek seminarie en één nationaal convict. Lekker overzichtelijk en dan hebben de studenten wat te kiezen.

Het seminarie van de buurman
Briljant van eenvoud, maar de werkelijkheid is wat weerbarstiger. Dat weet Wits ook wel, want deze ‘communicatieprofessional' was in het verleden perschef van het aartsbisdom en later hoofd van de afdeling Pers & Communicatie van het secretariaat van de Nederlandse bisschoppenconferentie. Vanuit die achtergrond weet hij heel goed dat het Vaticaan al jaren geleden heeft aangedrongen op samenwerking van de Nederlandse priesteropleidingen, maar ook dat de Nederlandse bisschoppen niet in hun eigen vlees willen snijden. Ze blijken best een seminarie te willen sluiten, maar alleen als dat het seminarie van hun buurman is – en die denkt er net zo over.

Gijzelen
Wits eist dat mgr. Eijk zich laat gijzelen door het unieke model van de Utrechtse priesteropleiding, totdat bij collega-bisschoppen (al dan niet uit financiële nood) het inzicht doorbreekt dat het beter is de eigen opleiding te sluiten. En ook als dat niet gebeurt, moet van Wits het convict openblijven, uit naam van de keuzevrijheid. Dat er steeds minder studenten van die keuzevrijheid gebruikmaken en voor het convict kiezen, is voor hem niet van belang – maar hij betaalt de rekeningen dan ook niet…

Wereldvreemde plattelanders?
Tot slot: een van de zegeningen van het convictsmodel die Wits noemt, getuigt van wereldvreemdheid: dat de dikwijls Twentse en Sallandse studenten op het Utrechtse convict “iets meekregen van het westerse stadsleven”, zoals Wits stelt. Dat is een argument ‘uit de oude doos'. Het is al lang niet meer zo dat het convict ‘met vrije uitloop' die wereldvreemde plattelanders nog ‘bij de tijd' moet brengen. Wie de media een béétje volgt, weet dat de grootsteedse problemen en genoegens allang het Sallandse en Twentse land hebben bereikt. Ook is het donkere oosten van Nederland inmiddels op internet aangesloten, dus elke jongere weet wat er in de wereld te koop is – via de webwinkel is het zelfs thuisbezorgd te krijgen…