De aartsbisschop doet zichzelf tekort

Foto: Persbureau Noordoost - Niels de Vries

De flitstransfer van de rector van het Ariënskonvikt Norbert Schnell naar Bovendonk, per 1 januari aanstaande, is de nieuwste onaangename verrassing in de plotse neergang van het Utrechtse konvikt. Waar de studenten het lopende academische jaar in Utrecht mogen afmaken alvorens naar Haarlem te verhuizen, is dat de rector niet gegund. Ook de aartsloyale parochianen van de Utrechtse kathedraal zijn pardoes hun zeer gewaardeerde plebaan kwijt. Dat de aartsbisschop van Utrecht met pijn in het hart om louter financiële redenen zich gedwongen ziet het Ariënskonvikt te sluiten, wordt met de dag minder geloofwaardig.

Voordelen konvikt
Een eigen priesteropleiding is een dure bisschoppelijke hobby. Gezien de forse financiële problemen van het aartsbisdom Utrecht is het dan ook niet vreemd dat deze kostenpost goed tegen het licht wordt gehouden. Bovendien is Nederland met vijf priesteropleidingen op een handjevol studenten wel heel rijk gezegend. De keuze van mgr. Eijk de opleiding van zijn studenten aan het Haarlemse seminarie uit te besteden, lijkt dan ook de conclusie van een nuchtere rekensom.

Toch staat er meer op het spel. Het Ariënskonvikt startte in 1979 als een uniek Nederlands experiment. In plaats van een beschermde opleiding ergens ver weg in een bosrijke omgeving, wilde kardinaal Willebrands dat zijn priesterstudenten midden in de stad gingen wonen en zich gewoon zouden mengen onder andere theologiestudenten. Daarmee werd een stevige academische studie geborgd, kregen de dikwijls Twentse en Sallandse studenten wat mee van het westerse stadsleven en konden de priesters in spe al tijdens de studie kennismaken met hun toekomstige niet-gewijde collega’s. Aan die pluspunten is ook dertig jaar later niets veranderd.

‘Eigen’ faculteit
De Utrechtse priesterstudenten zullen ten minste intellectueel inleveren. Het Haarlemse seminarie is weliswaar geassocieerd met de pauselijke universiteit van Lateranen, maar functioneert feitelijk op HBO-niveau. Met de vroomheid en liturgische vaardigheden van de Utrechtse seminaristen komt het ongetwijfeld goed, maar het betekent een aderlating voor hun academische vorming. Ook hun weerbaarheid in een weerbarstige, seculiere samenleving wordt beter gevormd in een open opleiding dan achter de veilige muren van een seminarie. Bij de open opleiding is het uitvalspercentage van seminaristen wellicht hoger dan bij een gesloten seminarie, maar daar staat een relatief lagere uitval ná de wijdingen tegenover, zo laat de recente geschiedenis duidelijk zien. Met een tijdig inzicht in iemands ware roeping kunnen de persoon in kwestie maar ook de Kerk veel verdriet en verwarring bespaard worden.

Slecht nieuws voor de FKT
Het verdwijnen van het Ariënskonvikt betekent tevens slecht nieuws voor de Faculteit Katholieke Theologie (FKT), waar de studenten van het Domstedelijk konvikt studeren. De FKT heeft er alles aan gedaan, nota bene met mgr. Eijk als projectleider, om te voldoen aan de eisen die het Vaticaan stelt aan een opleiding waar ook priesterstudenten terecht kunnen. Bij zijn aantreden als aartsbisschop is mgr. Eijk bovendien grootkanselier van de FKT geworden. Nu isoleert de grootkanselier en stadgenoot mgr. Eijk zijn ‘eigen’ faculteit tot een irrelevant instituut voor priesterlijke vorming. Achter een wat laf financieel argument maskeert mgr. Eijk – zelf oud-student van het seminarie Rolduc én de universiteit van Lateranen – waar zijn echte sympathie ligt. Bovendien blijft de FKT hiermee verstoken van het welkome getuigenis dat priesterstudenten voor hun medestudenten én docenten kunnen geven.

Bied keuze
Gezien de schaal van de Nederlandse kerkprovincie is solobeleid van bisschoppen rond de opleiding van hun priesters onverstandig. Het openhouden van alle bestaande priesteropleidingen is op den duur onhoudbaar. Maar in een toekomstbestendig landelijk opleidingsbeleid is er prima plek voor een klassiek seminarie, bijvoorbeeld in Limburg of Brabant, en een nationaal konvikt dat vitale banden met de Faculteit Katholieke Theologie onderhoudt. Geef de Nederlandse priesteropleidingen twee longen, om maar eens een aan Johannes Paulus II ontleende beeldspraak te gebruiken! Dat biedt priesterstudenten een keuze, houdt de vorming van de toekomstige clerus op een hoog plan en laat zien dat een priesterroeping ook binnen een kritische academische context kan gedijen. Door het Ariënskonvikt te sluiten en de FKT de rug toe te keren, geeft mgr. Eijk aan dat er wat hem betreft maar één soort priesteropleiding kan bestaan. Daarmee doet hij zijn priesterstudenten, de FKT en uiteindelijk zichzelf jammerlijk tekort.

Jan-Willem Wits is communicatieprofessional.

• Vier weken GRATIS KN lezen? Neem snel de proef op de som >>