De aartsbisschop doet zichzelf tekort

Foto: Persbureau Noordoost - Niels de Vries

Jan-Willem Wits - 19-11-2009 00:000 uur

De flitstransfer van de rector van het Ariënskonvikt Norbert Schnell naar Bovendonk, per 1 januari aanstaande, is de nieuwste onaangename verrassing in de plotse neergang van het Utrechtse konvikt. Waar de studenten het lopende academische jaar in Utrecht mogen afmaken alvorens naar Haarlem te verhuizen, is dat de rector niet gegund. Ook de aartsloyale parochianen van de Utrechtse kathedraal zijn pardoes hun zeer gewaardeerde plebaan kwijt. Dat de aartsbisschop van Utrecht met pijn in het hart om louter financiële redenen zich gedwongen ziet het Ariënskonvikt te sluiten, wordt met de dag minder geloofwaardig.

Voordelen konvikt
Een eigen priesteropleiding is een dure bisschoppelijke hobby. Gezien de forse financiële problemen van het aartsbisdom Utrecht is het dan ook niet vreemd dat deze kostenpost goed tegen het licht wordt gehouden. Bovendien is Nederland met vijf priesteropleidingen op een handjevol studenten wel heel rijk gezegend. De keuze van mgr. Eijk de opleiding van zijn studenten aan het Haarlemse seminarie uit te besteden, lijkt dan ook de conclusie van een nuchtere rekensom.

Toch staat er meer op het spel. Het Ariënskonvikt startte in 1979 als een uniek Nederlands experiment. In plaats van een beschermde opleiding ergens ver weg in een bosrijke omgeving, wilde kardinaal Willebrands dat zijn priesterstudenten midden in de stad gingen wonen en zich gewoon zouden mengen onder andere theologiestudenten. Daarmee werd een stevige academische studie geborgd, kregen de dikwijls Twentse en Sallandse studenten wat mee van het westerse stadsleven en konden de priesters in spe al tijdens de studie kennismaken met hun toekomstige niet-gewijde collega’s. Aan die pluspunten is ook dertig jaar later niets veranderd.

‘Eigen’ faculteit
De Utrechtse priesterstudenten zullen ten minste intellectueel inleveren. Het Haarlemse seminarie is weliswaar geassocieerd met de pauselijke universiteit van Lateranen, maar functioneert feitelijk op HBO-niveau. Met de vroomheid en liturgische vaardigheden van de Utrechtse seminaristen komt het ongetwijfeld goed, maar het betekent een aderlating voor hun academische vorming. Ook hun weerbaarheid in een weerbarstige, seculiere samenleving wordt beter gevormd in een open opleiding dan achter de veilige muren van een seminarie. Bij de open opleiding is het uitvalspercentage van seminaristen wellicht hoger dan bij een gesloten seminarie, maar daar staat een relatief lagere uitval ná de wijdingen tegenover, zo laat de recente geschiedenis duidelijk zien. Met een tijdig inzicht in iemands ware roeping kunnen de persoon in kwestie maar ook de Kerk veel verdriet en verwarring bespaard worden.

Slecht nieuws voor de FKT
Het verdwijnen van het Ariënskonvikt betekent tevens slecht nieuws voor de Faculteit Katholieke Theologie (FKT), waar de studenten van het Domstedelijk konvikt studeren. De FKT heeft er alles aan gedaan, nota bene met mgr. Eijk als projectleider, om te voldoen aan de eisen die het Vaticaan stelt aan een opleiding waar ook priesterstudenten terecht kunnen. Bij zijn aantreden als aartsbisschop is mgr. Eijk bovendien grootkanselier van de FKT geworden. Nu isoleert de grootkanselier en stadgenoot mgr. Eijk zijn ‘eigen’ faculteit tot een irrelevant instituut voor priesterlijke vorming. Achter een wat laf financieel argument maskeert mgr. Eijk – zelf oud-student van het seminarie Rolduc én de universiteit van Lateranen – waar zijn echte sympathie ligt. Bovendien blijft de FKT hiermee verstoken van het welkome getuigenis dat priesterstudenten voor hun medestudenten én docenten kunnen geven.

Bied keuze
Gezien de schaal van de Nederlandse kerkprovincie is solobeleid van bisschoppen rond de opleiding van hun priesters onverstandig. Het openhouden van alle bestaande priesteropleidingen is op den duur onhoudbaar. Maar in een toekomstbestendig landelijk opleidingsbeleid is er prima plek voor een klassiek seminarie, bijvoorbeeld in Limburg of Brabant, en een nationaal konvikt dat vitale banden met de Faculteit Katholieke Theologie onderhoudt. Geef de Nederlandse priesteropleidingen twee longen, om maar eens een aan Johannes Paulus II ontleende beeldspraak te gebruiken! Dat biedt priesterstudenten een keuze, houdt de vorming van de toekomstige clerus op een hoog plan en laat zien dat een priesterroeping ook binnen een kritische academische context kan gedijen. Door het Ariënskonvikt te sluiten en de FKT de rug toe te keren, geeft mgr. Eijk aan dat er wat hem betreft maar één soort priesteropleiding kan bestaan. Daarmee doet hij zijn priesterstudenten, de FKT en uiteindelijk zichzelf jammerlijk tekort.

Jan-Willem Wits is communicatieprofessional.

De opinie op deze pagina is niet noodzakelijk die van de redactie

Tags: Ariënskonvikt, Norbert Schnell, mgr. Eijk, priesteropleiding, Jan-Willem Wits, FKT

Reacties
Heiligheid heeft inderdaad niets te maken met een academische vorming. Daar gaat deze discussie ook niet over, voor zover ik het begrijp. A. Latour \| 23-11-2009 \|

Sinds wanneer hangt de heiligheid van priesters van hun academische vorming af? Heiligen als de pastoor van Ars, Theresia van Lisieux, Franciscus hebben meer mensen bekeerd dan alle universteiten bij elkaar met hun academische inteelt. Jezus heeft zijn apostelen beslist niet uit schriftgeleerden gekozen. P. Pander \| 21-11-2009 \|

Bij het lezen van de "georganiseerde campagne (...) om over de ruggen van de priesterstudenten de reputatie van de aartsbisschop te beschadigen" schoot ik in de lach. Heeft mgr. Eijk immers zelf zijn eigen reputatie niet geschaad door collega-bisschoppen en de FKT niet te betrekken bij de besluitvorming rondom het Arienskonvikt? Het is niet verbazingwekkend dat daar kritische geluiden op volgen. A. Latour \| 21-11-2009 \|

Elders geeft ook les op de Tiltenberg. Trouwens veel docenten van de seminaries geven les op alle drie de seminaries. Ik twijfel niet aan het hoge acedemische gehalte van de seminaries. Echter het is goed dat er een konvikt blijft bestaan. j. de Vries \| 20-11-2009 \|

L.S./A.M. De Tiltenberg HBO-niveau ? Zeker nooit iets gelezen van de aristotelisch-thomist drs Victor Ravensloot,kompaan van drs Jules van Rooyen in "De Mond Voorbij Gepraat"(CDA-bundel). Trouwens : Elders (Rolduc) schijnt nog beter te zijn dan Ravensloot. w.g.HJ Vanhommerig (drs econ.lezer magister Jan van der Ploeg....) HJ Vanhommerig \| 20-11-2009 \|

De heer Wits heeft recht op zijn mening. Alleen jammer dat het KN niet vermeldt dat de heer Wits vroeger perschef is geweest bij het aartsbisdom. Wellicht geen onbelangrijk gegeven voor de lezers. Een discussie over de vorming van priesters is legitiem. Het probleem is echter dat het m.i. niet meer gaat om een zakelijke discussie of over de feiten. De motieven van de aartsbisschop worden openlijk in twijfel getrokken. Gezien de hoeveelheid artikelen in de verschillende kranten, blogs en fora (die vaak kritiekloos worden overgeschreven) kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat er een georganiseerde campagne is opgestart om over de ruggen van de priesterstudenten de reputatie van de aartsbisschop te beschadigen. Katholieken die vroeger macht hadden in de Kerk, komen nu met ongefundeerde beschuldigingen. Zijn ze bang hun invloed te verliezen? Mgr. Eijk heeft een welhaast failliet bisdom overgenomen. In deze context komt het opportunistisch over wanneer vertegenwoordigers van het 'ancien regime' de huidige aartsbisschop bekritiseren. Hopelijk maakt het KN niet dezelfde fout als Trouw en zal ze het principe van hoor en wederhoor respecteren. Iets meer loyaliteit en begrip voor een aartsbisschop die moeilijke en pijnlijke keuzen moet maken, is voor een katholieke krant meer dan gepast. Domus Dei \| 20-11-2009 \|

Nee Pastoor A. Caldelas. Dit heeft daar niets mee te maken. Dit heet gewoon journalistiek. Goed artikel! J. de Vries \| 20-11-2009 \|

Ben blij met dit artikel. Laten we hopen dat de keuze mogelijkheden blijft namelijk een konvikt naast een seminarie blijft bestaan. Een seminarie is niet voor iedereen geschikt. Er zijn 3 seminaries maar er is maar één konvikt. Hoop dat Mgr. Eijk de beslissing terugdraait. J. de Vries \| 20-11-2009 \|

mijn vragen blijven sowieso onbeantwoord, dat wel. verder heel erg blij dat de redactie het welbekende zinnetje onder aan het artikel heeft geplaatst. of het overigens met die veelgeprezen vrome vorming van priesterstudenten in de stad wl goed zal komen.... dat blijft wat mij betreft een open en onbeantwoorde vraag, je zou gezien de ontwikkelingen ook op dit gebied het tegendeel kunnen beweren. of deze goede katholiekekrant nu wel een podium moet gaan vormen van de voor- en of tegenstanders van de aartsbisschop van utrecht; deze ontwikkelingen doen mij wel erg denken aan die zo hoog geprezen en alles vernielende 60er jaren. de polemiek vierde ook toen hoogtij en laten we eerlijk zijn, is het de kerk van toen zoveel beter vergaan dan dat we nu de ontwikkelingen binnen de kerkprovincie met lede ogen moeten aanzien? Arnold Blondel \| 20-11-2009 \|

Prima artikel, weloverwogen en helder geformuleerd. Hopelijk nemen mgr. Eijk en zijn beleidsadviseurs deze suggestie (klassiek seminarie EN een nationaal konvikt) in overweging. Het een hoeft het ander immers niet uit te sluiten. Zeker voor een gedegen intellectuele vorming van priesterstudenten is de combinatie van nationaal konvikt plus Faculteit Katholieke Theologie onmisbaar. In plaats van een strategie waarbij 'de laatste het licht uitdoet', zou het aartsbisdom kunnen investeren in het tegenovergestelde: het werven van jongeren voor kerkelijke functies en roepingen. Dat vereist een verschuiving van (financiele) prioriteiten, een gezonde dosis lef en veel creativiteit. DAT verdient respect! A. Latour \| 19-11-2009 \|

Ik geloofde mijn ogen niet toen ik dit artikel in het Katholiek Nieuwsblad las. Hier wordt openlijk oppositie gevoerd tegen de aartsbisschop van Utrecht. De KN is een Acht-Mei-blad geworden. Als dit niet snel ingetrokken wordt zal ik mijn papieren abonnement van het KN opzeggen en ik zal openlijk oproepen mij hierin te volgen. Dit is een schandaal! Pastoor A. Caldelas, Kerkrade Pastoor A. Caldelas \| 19-11-2009 \|

Goed gedaan, jochie!! Dit is geen grapje, maar echt gemeend. A.Koba \| 19-11-2009 \|